PORTRET z HISTORIĄ The Guggenheim Museum Bilbao

  Muzeum Guggenheima – hiszpańskie muzeum sztuki współczesnej, mieszczące się w Bilbao, w budynku zaprojektowanym przez Franka O. Gehry’ego. Przestrzeń ekspozycyjna muzeum obejmuje ok. 11 000 m². W swoich zbiorach posiada ono m.in. prace Eduardo Chillidy, Andy Warhola - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-andy-warhol , Willema de Kooning i Roberta Rauschenberga. 

Idea stworzenia muzeum powstała w lutym 1991 roku, kiedy to rząd Kraju Basków skontaktował się z Fundacją Solomona R. Guggenheima, proponując współpracę nad stworzeniem muzeum, które byłoby częścią sieci Fundacji. Porozumienie w tej sprawie osiągnięto w grudniu, natomiast prace nad stworzeniem budynku rozpoczęły się w 1994 roku. Stworzenie muzeum miało być w zamierzeniu władz jednym ze sposobów wyciągnięcia Bilbao z kryzysu, w który miasto popadało od śmierci Franco w 1975 – po upadku miejscowego przemysłu miasto borykało się m.in. ze znacznym poziomem bezrobocia. Muzeum otwarto 19 października 1997 roku. Wydarzenie to rzeczywiście wywarło wpływ na miasto – w ciągu dwóch pierwszych lat istnienia muzeum odwiedziło je ponad 2,6 mln osób, z czego 80% specjalnie przyjechało do miasta lub przedłużyło swój pobyt w nim w tym celu; ponadto Muzeum stworzyło wtedy ok. 9000 nowych miejsc pracy. 

Dekonstruktywistyczny budynek Gehry’ego ma powierzchnię 24 000 m². Zbudowany jest m.in. z blachy tytanowej i szkła. Ma dynamiczną formę, składa się z powyginanych elementów, falistych linii i płynnych form. Do zaprojektowania tego typu konstrukcji posłużono się programem komputerowym CATIA, używanym w przemyśle lotniczym. Na budynek składa się m.in. atrium, wokół którego rozmieszczone są trzy piętra wystawowe.

  Guggenheim Museum Bilbao to muzeum sztuki nowoczesnej i współczesnej w Bilbao, w prowincji Biscay, w Hiszpania. Jest jednym z kilku muzeów powiązanych z Solomon R. Guggenheim Foundation i prezentuje zarówno stałe, jak i czasowe wystawy dzieł artystów hiszpańskich oraz międzynarodowych. Zostało otwarte 18 października 1997 roku przez Juan Carlos I wraz z wystawą 250 współczesnych dzieł sztuki. Jest jednym z największych muzeów w Hiszpanii.

Budynek, zaprojektowany przez kanadyjsko-amerykańskiego architekta Frank Gehry, powstał nad rzeką Nervión River, która przepływa przez miasto i wpada do Morza Kantabryjskiego. Jako dzieło współczesnej architektury został uznany za „moment przełomowy w kulturze architektonicznej”, ponieważ – według krytyka architektury Paul Goldberger – jest jednym z rzadkich przypadków, gdy krytycy, naukowcy i opinia publiczna byli całkowicie zgodni w ocenie. W badaniu World Architecture Survey 2010 uznano go za jedno z najważniejszych dzieł architektury powstałych po 1980 roku. Budynek znacząco zmienił charakter dzielnicy miasta.

W 1991 roku rząd Kraju Basków zaproponował fundacji Guggenheima sfinansowanie budowy muzeum w podupadłym obszarze portowym Bilbao, który wcześniej był głównym źródłem dochodów miasta. Rząd zgodził się pokryć koszt budowy w wysokości 100 mln dolarów, utworzyć fundusz zakupów o wartości 50 mln dolarów, zapłacić jednorazową opłatę 20 mln dolarów oraz subsydiować roczny budżet muzeum (12 mln dolarów). W zamian fundacja zobowiązała się zarządzać instytucją, udostępniać część swojej kolekcji oraz organizować wystawy czasowe.

Muzeum zostało zbudowane przez firmę Ferrovial za około 89 mln dolarów. W przeddzień otwarcia około 5 000 mieszkańców Bilbao uczestniczyło w widowisku z pokazem świateł i koncertami. 18 października 1997 roku muzeum oficjalnie otworzył Juan Carlos I. 13 października dwaj członkowie ETA zastrzelili baskijskiego policjanta, który przerwał ich próbę przygotowania ataku na ceremonię otwarcia.

W 2008 roku muzeum rozważało budowę rozbudowy o powierzchni 5000 m² w estuarium Urdaibai, rezerwacie biosfery UNESCO. Do 2022 roku przedstawiono plan dofinansowania projektu kwotą 40 mln euro, jednak po sprzeciwie mieszkańców i organizacji takich jak Greenpeace, SEO/BirdLife i World Wide Fund for Nature, fundacja ogłosiła w grudniu 2025 roku rezygnację z projektu z powodu ograniczeń terytorialnych i środowiskowych.

Fundacja wybrała Gehry’ego jako architekta, a jej dyrektor Thomas Krens zachęcał go do stworzenia projektu odważnego i innowacyjnego. Krzywizny elewacji miały sprawiać wrażenie przypadkowych i „łapać światło”. Wnętrze zaprojektowano wokół dużego, jasnego atrium z widokiem na estuarium i wzgórza Kraju Basków. Atrium, nazywane przez Gehry’ego „Kwiatem”, stanowi centralny punkt organizacyjny muzeum.

Po otwarciu w 1997 roku budynek został uznany za jedno z najbardziej spektakularnych dzieł architektury dekonstruktywizmu (choć Gehry nie utożsamia się z tym nurtem). Architekt Philip Johnson nazwał go „największym budynkiem naszych czasów”, a krytyk Calvin Tomkins określił jako „fantastyczny statek marzeń o falującej formie w płaszczu z tytanu”. Herbert Muschamp chwalił jego „rtęciowy blask”.

„…Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku robiło na mnie wielkie wrażenie, odwiedzałem je wielokrotnie, tam też była słynna wystawa Wojciecha Fangora - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-wojciech-fangor   z którym się znałem i przyjaźniłem. Zawsze chciałem zobaczyć nowe wybudowane w 1997 r. w Bilbao w Hiszpanii Muzeum Guggenheima, udało mi się to 17 sierpnia 2002 r. Muszę powiedzieć, że zrobiło na mnie wielkie wrażenie, co pokazuje na zdjęciach…” – Czesław Czapliński.

Muzeum jest harmonijnie wkomponowane w tkankę miejską. Zajmuje powierzchnię 32 500 m² nad rzeką Nervión. Całkowita powierzchnia wynosi 24 000 m², z czego 11 000 m² przeznaczono na wystawy – więcej niż łącznie w muzeach Guggenheima w Nowym Jorku i Wenecji. Przestrzeń ekspozycyjna obejmuje 19 galerii, z których część ma klasyczny układ, a część nieregularne formy. Największa galeria ma 130 × 30 m i w 2005 roku prezentowała instalację „The Matter of Time” autorstwa Richard Serra.

Budynek ukończono zgodnie z harmonogramem i budżetem, co jest rzadkie przy tego typu projektach. Gehry zadbał o kontrolę kosztów, wykorzystując m.in. oprogramowanie CATIA firmy Dassault Systèmes. Linie lotnicze KLM Royal Dutch Airlines przekazały 1 mln dolarów na budowę.

Do konstrukcji użyto ponad 25 000 ton betonu oraz głębokich fundamentów osadzonych w skale. Budynek pokryto wapieniem z okolic Granady, szkłem zabezpieczonym przed promieniowaniem słonecznym oraz 33 000 płyt tytanowych, które nadają mu charakterystyczny wygląd.

W muzeum znajdują się wielkoformatowe instalacje artystów współczesnych, m.in. Richarda Serry, a także prace artystów baskijskich i dzieła z kolekcji fundacji. Wystawy często się zmieniają i obejmują różne tematy. Wśród prezentowanych artystów są m.in. Willem de Kooning, Mark Rothko czy David Hockney - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-david-hockney .

Muzeum powstało jako część programu rewitalizacji Bilbao, a jego wpływ nazwano „efektem Bilbao”. W pierwszych trzech latach odwiedziło je około 4 milionów turystów, generując około 500 mln euro przychodów dla gospodarki regionu.

Budynek pojawił się m.in. w filmie The World Is Not Enough oraz w teledyskach, co dodatkowo zwiększyło jego rozpoznawalność.

„Efekt Bilbao” bywa jednak krytykowany jako przykład gentryfikacji i imperializmu kulturowego. Krytycy wskazują także na problemy z funkcjonalnością wnętrz.

Według raportu z 2007 roku muzeum wydało ponad 27 mln dolarów na zakup dzieł sztuki w latach 2002–2005. W 2008 roku ujawniono nieprawidłowości finansowe, a dyrektor Roberto Cearsolo Barrenetxea został oskarżony o defraudację środków.

W latach 2021–2022 osiemnaście pracownic sprzątających prowadziło dziewięciomiesięczny strajk, który zakończył się podwyżkami i pełnoetatowymi umowami.

PORTRAIT with HISTORY The Guggenheim Museum Bilbao

  The Guggenheim Museum Bilbao is a museum of modern and contemporary art in Bilbao, Biscay, Spain. It is one of several museums affiliated to the Solomon R. Guggenheim Foundation and features permanent and visiting exhibits of works by Spanish and international artists. It was inaugurated on 18 October 1997 by King Juan Carlos I of Spain, with an exhibition of 250 contemporary works of art. It is one of the largest museums in Spain.

The building, designed by Canadian-American architect Frank Gehry, was built alongside the Nervion River, which runs through the city to the Cantabrian Sea. A work of contemporary architecture, it has been hailed as a "signal moment in the architectural culture", because it represents "one of those rare moments when critics, academics, and the general public were all completely united about something", according to architectural critic Paul Goldberger. The museum was the building most frequently named as one of the most important works completed since 1980 in the 2010 World Architecture Survey among architecture experts. It changed the city quarter.

In 1991, the Basque Government suggested to the Solomon R. Guggenheim Foundation that it would fund a Guggenheim museum to be built in Bilbao's decrepit port area, once the city's main source of income. The Basque government agreed to cover the US$100 million construction cost, to create a $50 million acquisitions fund, to pay a one-time $20 million fee to the Guggenheim and to subsidize the museum's $12 million annual budget. In exchange, the foundation agreed to manage the institution, rotate parts of its permanent collection through the Bilbao museum and organize temporary exhibitions.

The museum was built by Ferrovial, at a cost of $89 million. About 5,000 residents of Bilbao attended a preopening extravaganza outside the museum on the night preceding the official opening, featuring an outdoor light show and concerts. On 18 October 1997 the museum was opened by Juan Carlos I of Spain. On 13 October, two ETA militants shot dead a Basque policeman who interrupted their attempt to set up grenade launchers to attack the opening.

In 2008, the museum revealed that it was looking into building a 5,000 m2 (53,800 sq ft) expansion in the Urdaibai estuary, a UNESCO biosphere reserve located east of Bilbao. By 2022, the Biscay government presented plans to put €40 million ($42.12M) toward the expansion. Following backlash from locals and environmental groups such as Greenpeace, SEO/BirdLife and WWF, the Guggenheim Foundation announced in December 2025 that the project had been abandoned due to "territorial, urban planning and environmental constraints and limitations".

The Solomon R. Guggenheim Foundation selected Frank Gehry as the architect, and its director, Thomas Krens, encouraged him to design something daring and innovative. The curves on the exterior of the building were intended to appear random; the architect said that "the randomness of the curves are designed to catch the light". The interior "is designed around a large, light-filled atrium with views of Bilbao's estuary and the surrounding hills of the Basque country". The atrium, which Gehry nicknamed The Flower because of its shape, serves as the organizing center of the museum.

When the museum opened to the public in 1997, it was immediately hailed as one of the world's most spectacular buildings in the style of Deconstructivism (although Gehry does not associate himself with that architectural movement), a masterpiece of the 20th century. Architect Philip Johnson described it as "the greatest building of our time", while critic Calvin Tomkins, in The New Yorker, characterized it as "a fantastic dream ship of undulating form in a cloak of titanium," its brilliantly reflective panels also reminiscent of fish scales. Herbert Muschamp praised its "mercurial brilliance" in The New York Times Magazine. The Independent calls the museum "an astonishing architectural feat". 

  “…The Guggenheim Museum New York made a great impression on me; I visited it many times. It was also the site of the famous exhibition by Wojciech Fangor - - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-wojciech-fangor, whom I knew and was friends with. I had always wanted to see the newly built Guggenheim Museum Bilbao, completed in 1997, and I finally managed to do so on August 17, 2002. I must say it made a great impression on me, as shown in the photographs…” – Czesław Czapliński.

The museum is seamlessly integrated into the urban context, unfolding its interconnecting shapes of stone, glass and titanium on a 32,500 m2 (350,000 sq ft) site along the Nervión River in the ancient industrial heart of the city; while modest from street level, it is most impressive when viewed from the river. With a total 24,000 m2 (260,000 sq ft), of which 11,000 m2 (120,000 sq ft) are dedicated to exhibition space, it had more exhibition space than the three Guggenheim collections in New York and Venice combined at that time. The 11,000 m2 (120,000 sq ft) of exhibition space are distributed over nineteen galleries, ten of which follow a classic orthogonal plan that can be identified from the exterior by their stone finishes. The remaining nine galleries are irregularly shaped and can be identified from the outside by their swirling organic forms and titanium cladding. The largest gallery measures 130 m × 30 m (427 ft × 98 ft). In 2005, it housed Richard Serra's monumental installation The Matter of Time, which Robert Hughes dubbed "courageous and sublime". 

The building was constructed on time and budget, which is rare for architecture of this type. In an interview in Harvard Design Magazine, Gehry explained how he did it. First, he ensured that what he calls the "organization of the artist" prevailed during construction, to prevent political and business interests from interfering with the design. Second, he made sure he had a detailed and realistic cost estimate before proceeding. Third, he used computer visualizations produced by Rick Smith employing Dassault Systemes' CATIA V3 software and collaborated closely with the individual building trades to control costs during construction. KLM Royal Dutch Airlines donated $1 million towards its construction.

The museum building used more than 25,000 tonnes (25,000 long tons; 28,000 short tons) of concrete, or 10,000 m3 (350,000 cu ft), as it required deep and solid foundations. The foundation was laid on reinforced concrete piles driven into the bedrock at an average depth of 14 m (46 ft). The building sits on a clay base from the bed of the nearby Estuary of Bilbao and required the embedment of 665 pilings, driven into the ground by boring machines.

The base of the building is covered with beige limestone from the Huéscar quarries near Granada, cut from 50 mm (2.0 in) thick slabs. The building is clear thanks to the walls, specially treated to protect the interior from the effects of the sun. The glass of the windows has also been treated to prevent light from damaging the exposed pieces.

It is clad in titanium plates, arranged in scales, on a galvanized steel structure. The museum's exterior skin is made of 33,000 titanium plates, a material that has been used to replace copper or lead because of their toxicity. Many tests have been carried out with different materials to find one that would withstand heat and bad weather, while maintaining its character. It was during this research process that tests were started on titanium samples and the best treatment was found.

Its lamination process is delicate and has to be done in places with high energy sources, that is why the laminated parts were made in Pittsburgh, in the United States, the rolling allowed to obtain titanium plates only 0.4 mm (0.016 in) thick, which is much thinner than if steel plates had been used. Moreover, titanium is about half the weight of steel, and the museum's titanium coating represents only 60 t (59 long tons; 66 short tons).

 During the conception, the pieces were designed to resist the bad weather, that is why a quilted rather than undulated shape was chosen, to resist the wind, and to avoid vibrations during storms.

Titanium is a low-polluting material, and each part has been designed differently according to its orientation on the building, so they correspond perfectly with the curves desired by Gehry.

In the fall of 1993, architects at Gehry Partners began to use Dassault Systèmes' CATIA software for the schematic design phase of the museum to digitize and model the exterior of the museum project. Essentially, this software calculated point by point the stresses to which materials are subjected, by generating a 3D model showing the different tensions and allowing the values of many structural elements of the museum to be calculated: the steel structure, titanium cladding or foundations, among others. It also helped to automate the cutting of materials such as stone or titanium plates.

The architects applied Master Modeling and Virtual Build Processes they learned from Rick Smith and his use of the same techniques on the Walt Disney Concert Hall during the previous two years. The success and global awareness of the Guggenheim Museum Bilbao ushered in a new era of Virtual Building and was a catalyst for what would become popularly known as Building Information Modeling seven years later.

 Architectural critic Paul Goldberger shares the words of others that Bilbao "could not have been constructed without CATIA". He further stated that Bilbao "was the first building for which CATIA played a role in almost every aspect of the design and construction process".

The museum houses "large-scale, site-specific works and installations by contemporary artists", such as Richard Serra's 100 m (330 ft) Snake, and displays the work of Basque artists, "as well as housing a selection of works" from the foundation's modern art collection. In 1997, the museum opened with "The Guggenheim Museums and the Art of This Century", a 300-piece overview of 20th-century art from Cubism to new media art. Most pieces came from the Guggenheim's permanent collection, but the museum also acquired paintings by Willem de Kooning, Mark Rothko and Clyfford Still and commissioned new works by Francesco Clemente, Anselm Kiefer, Jenny Holzer and Richard Serra.

The exhibitions change often; the museum generally hosts thematic exhibitions, centered for example on Chinese or Russian art. Traditional paintings and sculptures are a minority compared to installations and electronic forms. The highlight of the collection, and its only permanent exhibit, is The Matter of Time (incorporating an earlier work, Snake), a series of weathering steel sculptures designed by Serra, which is housed in the 130 m (430 ft) Arcelor Gallery (formerly known as the Fish Gallery but renamed in 2005 for the steel manufacturer that sponsored the project). The collections usually highlight Avant-garde art, 20th century abstraction, and non-objective art. When the museum announced the 2011 exhibition "The Luminous Interval", a show of artwork belonging to Greek businessman Dimitris Daskalopoulos, who is also a museum trustee, this met with criticism of, among other things, too much curatorial power for a serious benefactor. In 2005, Olivier Berggruen and Ingrid Pfeiffer curated a retrospective of Yves Klein. In 2012 David Hockney's exhibition drew over 290,000 visitors to the museum. 

The museum was opened as part of a revitalization effort for the city of Bilbao, and its impact on the city quarter became known as the Bilbao effect. Almost immediately after its opening, the Guggenheim Bilbao became a popular tourist attraction, drawing visitors from around the globe. In its first three years, almost 4 million tourists visited the museum, helping to generate about €500 million in economic activity. The regional council estimated that the money visitors spent on hotels, restaurants, shops and transport allowed it to collect €100 million in taxes, which more than paid for the building cost. 

The building was featured in the 1999 James Bond film The World Is Not Enough in the pre-title sequence and the Tamil film Sivaji: The Boss (2007), in which it is the setting for the music video of the song "Style", composed by A. R. Rahman. Mariah Carey's music video "Sweetheart", directed by Hype Williams, shows singers Jermaine Dupri and Carey in various locations at the Guggenheim Museum Bilbao.

The term "Bilbao effect", referring to how the museum transformed the city, has also been employed by critics who have denounced the museum as a symbol of gentrification and cultural imperialism. The Wall Street Journal suggested that the Bilbao effect should be called the Bilbao anomaly, "for the iconic chemistry between the design of building, its image and the public turns out to be rather rare." Art critic Brian O'Doherty was positive about approaching the building but criticized the museum's interior effect, saying " nce you get indoors things are a little different. Even the so-called site-specific works didn't look too happy to me. Most of the interior spaces are too vast." He went on to describe how works by Braque, Picasso and Rodchenko "looked absurd", David Hockney -   https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-david-hockney and tiny on the museum's walls.

According to a report issued in 2007 by the Basque Court of Auditors, the museum paid more than $27 million for the acquisition of art between 2002 and 2005, including Serra's The Matter of Time for the cavernous ground-floor gallery. After another audit in 2008 revealed that money was missing from accounts, the foundation said that it filed a case against the director, Roberto Cearsolo Barrenetxea, "for financial and accounting irregularities", asserting that he had admitted diverting money from two companies that manage the Guggenheim Bilbao building and its art collection to his own account since 1998.

In 2021–2022, the eighteen cleaners (mostly women) went on strike for nine months until they got raises and full-time contracts.