top of page
Szukaj

PORTRET z HISTORIĄ Romuald Mieczkowski

Zdjęcie autora: Czesław Czapliński
Czesław Czapliński
9 godzin temu
7 minut(y) czytania

Romuald Mieczkowski (ur. 11 lutego 1950 w Fabianiszkach) – litewski poeta, dziennikarz, publicysta, animator kultury, scenarzysta i reżyser narodowości polskiej, działacz społeczności polskiej na Litwie, współinicjator Związku Polaków na Litwie współzałożyciel i redaktor naczelny kwartalnika literackiego „Znad Wilii”. Twórca i organizator Międzynarodowych Spotkań Poetyckich „Maj nad Wilią”.

W 1973 ukończył polonistykę i geografię w Wileńskim Instytucie Pedagogicznym. Po ukończeniu studiów pracował jako dziennikarz w „Czerwonym Sztandarze”. Od 1980 był kierownikiem działu polskiego w Radiu Litewskim, a w 1989 był założycielem cotygodniowego magazynu polskiego „Panorama Tygodnia” (później „Rozmowy Wileńskie”) w Telewizji Litewskiej LRT, który prowadził do 2002.

W grudniu 1989 wspólnie z Czesławem Okińczycem założył czasopismo „Znad Wilii” – pierwszą na terenie Związku Sowieckiego prywatną gazetę wydawaną po polsku. Nieprzerwanie od 1989 do dziś pozostaje jego redaktorem naczelnym (obecnie ukazuje się jako kwartalnik). Inicjator odrodzonych Śród Literackich w Celi Konrada w Wilnie, wchodził w skład ich Kolegium w latach 1992-2000, do likwidacji Celi. Był również współzałożycielem Radia „Znad Wilii”. W 1995 razem z Wandą Marcinkiewicz założył w Wilnie Polską Galerię Artystyczną „Znad Wilii”, był koordynatorem i kuratorem ponad 300 wystaw na Litwie, w Polsce i innych krajach. Od 2004 zajmuje się także działalnością wystawienniczo-kulturalną w Warszawie. Od 2006 jest kuratorem wystaw Mazowieckiego Centrum Kultury i Sztuki (obecnie Mazowiecki Instytut Kultury) w Warszawie. W Mazowieckim Instytucie Kultury (MIK), w ciągu 15 lat w warszawskim Ratuszu, a także w innych placówkach wystawienniczych zorganizował ok. stu wystaw malarstwa, grafiki, fotografii, plakatu. Znaczna część ich dotyczyła Litwy, Białorusi i Ukrainy, brał udział w życiu placówki, doprowadził do współpracy z MIK-iem podczas festiwali „Maj nad Wilią”. Od 1994 do 2023 organizował w Wilnie coroczne Międzynarodowe Spotkania Poetyckie „Maj nad Wilią”, a od 2013 współorganizuje w Warszawie Festiwal Filmów Emigracyjnych „Emigra”. Jako dziennikarz i publicysta współpracował m.in. z Telewizją Polską, Polskim Radiem, BBC i „Nowym Dziennikiem”.

W 1988 brał udział w zakładaniu Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego Polaków na Litwie, pierwszej powojennej polskiej organizacji na Litwie, przekształconej w 1990 w Związek Polaków na Litwie[16]. Należał do jej kierownictwa. Od 2000 jest prezesem Zarządu Stowarzyszenia Inicjatywa na Rzecz Rozwoju Kultury „Znad Wilii”. Od 2004 należy do Związku Pisarzy Litwy oraz międzynarodowej grupy literackiej „Magnus Ducatus Poesis”.

W 2012 współzałożyciel Fundacji na Rzecz Mediów Polskojęzycznych Zagranicą „W-Z” (Wschód-Zachód) w Warszawie.

Debiutował w wieku 16 lat opowiadaniem pt. "ZIMA" wydrukowanym w Młodych Zastępach, w „Czerwonym Sztandarze” – jedynym polskim dzienniku z ZSRR, datowanym rokiem 1965 albo 1966.

Jest autorem wielu publikacji, tekstów prasowych, scenariuszy radiowych i telewizyjnych, utytułowanym w dziedzinie literatury i działalności polonijnej, w tym m.in. w 2012 w Wiedniu Nagrodą Złotej Sowy Polonii za dokonania twórcze za rok 2011, nazywaną polonijnym Oscarem.


Wydał następujące zbiory wierszy:

• W Ostrej Bramie (Warszawa, 1990)

• Co bym stracił (Kraków, 1990)

• Wirtuozeria grubo po północy (Suwałki, 1991)

• Powrócę (Warszawa, 1992)

• Podłoga w Celi Konrada (Warszawa, 1992)

• Sennik wileński (Warszawa, 1995)

• Sen w ogrodach Moneta (Zielona Góra, 1996)

• Dźwięki ulicy Szklanej (Bydgoszcz, 1999)

• Zbudować łódź (Toruń, 2006)

• Nikt nie woła (Wilno, 2008)

• Na litewskim paszporcie (Wilno, 2011)

• Pomiędzy (Wilno, 2018)

• Mój barbarzyńca (Wilno 2021)

• Zmierzch pewnej ery (Wrocław, 2026)

oraz zbiór prozy

• Objazdowe kino i inne opowiadania wileńskie (Wilno, 2007)

• Były sobie Fabianiszki, (Wilno, 2020)


Swoje utwory publikował w pismach na Litwie, w Polsce i innych krajach, m.in. w „Literatūra ir menas”, „Kultūros barai”, „Twórczość”, „Akcent”, „Borussia”. Opracował antologię 50 współczesnych poetów Przenieść Wilno do serca. Portret miasta (2009). Posiada publikacje w ramach Międzynarodowej Grupy Poetyckiej „Magnus Ducatus Poesis”. Jego utwory były tłumaczone na języki obce (m.in. angielski, francuski, rosyjski, włoski). Tłumaczy z języka litewskiego i języków słowiańskich. Publikuje również felietony pod pseudonimem Tomasz Bończa.


„…Romualda Mieczkowskiego spotkałem 7 czerwca 2025 r. w Warszawie, w czasie Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Filmowców Polskich (SFP), podczas którego uchwalono nowy statut organizacji w Warszawie. W czasie przerwy był dobry czas na zrobienie zdjęć…” – Czesław Czapliński.


Odznaczenia i ordery:

•Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2015)

•Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1998)

•Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej " (1997)


Wyróżnienia i nagrody:

• Nagroda Literacka im. Barbary Sadowskiej (1990)

• Nagroda Polcul Foundation (1991)

• Nagroda im. Ireny i Franciszka Skowyrów, zwana „Lubelskim Noblem" (2002)

• Nagroda II stopnia im. Zygmunta Glogera (2004)

• Nagroda Fidelis Poloniae (2008)

• Złota Sowa Polonii w kategorii literatura (2011)

• Nagroda im. Macieja Płażyńskiego (2014)

• medal Meritus Patriae (2014)

• Odznaka „Honoris Gratia” (2015)

• Nagroda im. Witolda Hulewicza (dwukrotnie, ostatnio w 2017)

• Nagroda Fundacji Kopernikowskiej

• Nagroda Czesława Miłosza

• Nagroda Fundacji “Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego za nieustające wsparcie oraz pielęgnowanie kultury polskiej na Wschodzie (2024)

• Nagroda Klubu Wileńskiego za książkę w języku litewskim „Mano Fabijoniškės” (2026)

• Laur VIII Międzynarodowego Trójstyku Literackiego (2026)


PORTRAIT with HISTORY Romuald Mieczkowski

Romuald Mieczkowski (born February 11, 1950, in Fabijoniškės) is a Lithuanian poet, journalist, columnist, cultural promoter, screenwriter, and director of Polish descent. An activist in the Polish community in Lithuania, he was one of the initiators of the Union of Poles in Lithuania, co-founder and editor-in-chief of the literary quarterly Znad Wilii, and founder and organizer of the International Poetry Meetings “May on the banks of the Neris” (Maj nad Wilią).

In 1973, he graduated in Polish philology and geography from the Vilnius Pedagogical Institute. After completing his studies, he worked as a journalist for Czerwony Sztandar (Red Banner). From 1980, he headed the Polish-language department of Lithuanian Radio. In 1989, he founded the weekly Polish-language television magazine Panorama Tygodnia (Weekly Panorama), later renamed Rozmowy Wileńskie (Vilnius Conversations), on Lithuanian Television (LRT), which he hosted until 2002.

In December 1989, together with Czesław Okińczyc, he founded Znad Wilii, the first privately owned Polish-language newspaper in the Soviet Union. He has served continuously as its editor-in-chief since 1989. The publication currently appears as a quarterly.

He initiated the revival of Literary Wednesdays at Konrad’s Cell in Vilnius and served on their governing committee from 1992 until 2000, when the venue was closed. He was also a co-founder of Radio Znad Wilii.

In 1995, together with Wanda Marcinkiewicz, he established the Znad Wilii Polish Art Gallery in Vilnius. He has coordinated and curated more than 300 exhibitions in Lithuania, Poland, and other countries.

Since 2004, he has also been involved in exhibition and cultural activities in Warsaw. Since 2006, he has served as an exhibition curator at the Mazovian Center for Culture and Arts, now known as the Mazovian Institute of Culture (MIK).

Over a period of 15 years, he organized approximately one hundred exhibitions of painting, graphic art, photography, and poster art at the Mazovian Institute of Culture, Warsaw City Hall, and other exhibition venues. A significant number of these exhibitions focused on Lithuania, Belarus, and Ukraine. He actively participated in the institute’s cultural life and established cooperation with MIK during the Maj nad Wilią festivals.

From 1994 to 2023, he organized the annual International Poetry Meetings Maj nad Wilią in Vilnius. Since 2013, he has co-organized the Emigra Emigration Film Festival in Warsaw. As a journalist and columnist, he has collaborated with Polish Television, Polish Radio, the BBC, and Nowy Dziennik (Polish Daily News), among others.

In 1988, he participated in establishing the Social and Cultural Association of Poles in Lithuania, the first postwar Polish organization in Lithuania, which in 1990 was transformed into the Union of Poles in Lithuania. He was a member of its leadership.

Since 2000, he has served as Chairman of the Board of the Znad Wilii Initiative for Cultural Development Association. Since 2004, he has been a member of the Lithuanian Writers’ Union and the international literary group Magnus Ducatus Poesis.

In 2012, he co-founded the W-Z (East-West) Foundation for Polish-Language Media Abroad in Warsaw.

He made his literary debut at the age of 16 with a short story entitled Winter (Zima), published in Młode Zastępy, a supplement to Czerwony Sztandar, the only Polish-language daily newspaper in the Soviet Union. The publication dates from either 1965 or 1966.

He is the author of numerous publications, press articles, radio and television scripts, and has received many distinctions for his achievements in literature and his activities on behalf of Polish communities abroad. In 2012, in Vienna, he received the Golden Owl of the Polish Diaspora Award for his creative achievements in 2011, an award often referred to as the “Oscar of the Polish Diaspora.”

He has published the following collections of poetry:

• At the Gate of Dawn (W Ostrej Bramie) (Warsaw, 1990)

• What Would I Lose (Co bym stracił) (Kraków, 1990)

• Virtuosity Well Past Midnight (Wirtuozeria grubo po północy) (Suwałki, 1991)

• I Shall Return (Powrócę) (Warsaw, 1992)

• The Floor in Konrad’s Cell (Podłoga w Celi Konrada) (Warsaw, 1992)

• A Vilnius Dream Book (Sennik wileński) (Warsaw, 1995)

• A Dream in Monet’s Gardens (Sen w ogrodach Moneta) (Zielona Góra, 1996)

• The Sounds of Glass Street (Dźwięki ulicy Szklanej) (Bydgoszcz, 1999)

• To Build a Boat (Zbudować łódź) (Toruń, 2006)

• No One Is Calling (Nikt nie woła) (Vilnius, 2008)

• On a Lithuanian Passport (Na litewskim paszporcie) (Vilnius, 2011)

• In Between (Pomiędzy) (Vilnius, 2018)

• My Barbarian (Mój barbarzyńca) (Vilnius, 2021)

• The Twilight of an Era (Zmierzch pewnej ery) (Wrocław, 2026)


He has also published the following prose collections:

• Traveling Cinema and Other Vilnius Stories (Objazdowe kino i inne opowiadania wileńskie) (Vilnius, 2007)

• Once Upon a Time in Fabijoniškės (Były sobie Fabianiszki) (Vilnius, 2020)

His literary works have appeared in journals in Lithuania, Poland, and other countries, including Literatūra ir menas, Kultūros barai, Twórczość, Akcent, and Borussia. He compiled an anthology featuring 50 contemporary poets entitled To Carry Vilnius into the Heart: Portrait of a City(Przenieść Wilno do serca. Portret miasta, 2009). He has also published works as part of the activities of the international poetry group Magnus Ducatus Poesis.

His literary works have been translated into several languages, including English, French, Russian, and Italian. He translates from Lithuanian and Slavic languages and also publishes columns under the pseudonym Tomasz Bończa.


“…I met Romuald Mieczkowski on June 7, 2025, in Warsaw, during the General Assembly of Members of the Polish Filmmakers Association (SFP), at which the organization’s new statutes were adopted. The break provided a good opportunity to take photographs…” – Czesław Czapliński.


State decorations and honors:

• Officer’s Cross of the Order of Merit of the Republic of Poland (2015)

• Knight’s Cross of the Order of Merit of the Republic of Poland (1998)

• Honorary Badge for Merit to Polish Culture (1997)

Awards and distinctions:

• Barbara Sadowska Literary Award (1990)

• Polcul Foundation Award (1991)

• Irena and Franciszek Skowyra Award, known as the “Lublin Nobel Prize” (2002)

• Second-Degree Zygmunt Gloger Award (2004)

• Fidelis Poloniae Award (2008)

• Golden Owl of the Polish Diaspora Award in the Literature category (2011)

• Maciej Płażyński Award (2014)

• Meritus Patriae Medal (2014)

• Honoris Gratia Badge (2015)

• Witold Hulewicz Award (twice, most recently in 2017)

• Copernicus Foundation Award • Czesław Miłosz Award

• Award of the Jan Olszewski Foundation “Aid to Poles in the East” for his unwavering support and preservation of Polish culture in Eastern Europe (2024)

• Vilnius Club Award for his Lithuanian-language book Mano Fabijoniškės (2026)

• Laureate of the 8th International Literary Tripoint (2026)


 
 
 

Komentarze


  • Facebook Social Icon
  • YouTube Social  Icon
bottom of page