Szukaj
  • Czesław Czapliński

PORTRET z HISTORIĄ Jerzy Gruza


"…Właściwie to lubię tylko jeden program, trafiłem na niego przypadkiem. Nazywa się „Gogglebox”. Przed telewizorem i polega na tym, że obserwujemy, jak różni ludzie – jakiś mięśniak, dwóch gejów, kobieta z synem – oglądają telewizję i komentują to, co widzą. Zapewniam pana, że z jednego odcinka tego programu dowie się pan o współczesnej Polsce więcej niż ze stu artykułów w gazecie…” – Jerzy Gruza.

Dziś 16 lutego 2020 r., zmarł w Warszawie reżyser, scenarzysta filmowy i aktor Jerzy Gruza, 4 kwietnia skończyłby 88 lat, który w 2017 r. dostał na festiwalu w Gdyni Platynowe Lwy za całokształt twórczości.

Jerzy Gruza urodził się 4 kwietnia 1932 roku w Warszawie. Po ukończeniu Wydziału Reżyserii łódzkiej PWSFTViT związał się z Telewizją Polską, gdzie w latach 1955-83 tworzył programy muzyczne i rozrywkowe (m.in. we współpracy z Bogumiłem Kobielą i Jackiem Federowiczem – "Poznajmy się", "Małżeństwo doskonałe") oraz reżyserował spektakle Teatru TV.

Od 1983 do 1991 był dyrektorem Teatru Muzycznego w Gdyni. Był twórcą niezwykle popularnych filmów i seriali: "Dzięcioł", "Przeprowadzka", "Alicja", "Przyjęcie na dziesięć osób plus trzy", "Wojna domowa", "Czterdziestolatek", "Motylem jestem, czyli romans czterdziestolatka", "Alicja", "Pierścień i róża", "Czterdziestolatek. 20 lat później", "Gosia i Małgosia".

Jerzy Gruza był trzykrotnie żonaty. Z pierwszą żoną Jadwigą miał syna. Drugą była anglistka Natalia, a z trzecią, aktorką Grażyną Lisiewską (66 l.), znaną z roli laborantki Marioli w serialu "Czterdziestolatek", miał syna Pawła (43 l.), prawnika.

Był współtwórcą - razem z Jackiem Fedorowiczem i Bogumiłem Kobielą - rozrywkowych programów telewizyjnych "Poznajmy się" i "Małżeństwo doskonałe", emitowanych w latach 1967-69. W 1965 r. Gruza rozpoczął realizację serialu telewizyjnego "Wojna domowa", w którym pamiętne role wykreowali Alina Janowska, Irena Kwiatkowska, Kazimierz Rudzki, Andrzej Szczepkowski, Krzysztof Musiał (syn Tadeusza Janczara) oraz - w epizodach - Jarema Stępowski (jako zbieracz suchego chleba dla konia).

Realizacja "Czterdziestolatka" rozpoczęła się w 1974 r. Scenariusz napisali wspólnie Gruza i Toeplitz - opowieść o przygodach poczciwego inżyniera Karwowskiego, jego sympatycznej żony Madzi, a także m.in. słynnej "kobiety pracującej" (Irenę Kwiatkowską), stała się kultowym serialem. Swoistym zwieńczeniem jego popularności jest dziś stołeczne Rondo Czterdziestolatka usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie Dworca Centralnego. „…Staraliśmy się, wraz z Krzysztofem Toeplitzem, nasycić scenariusz masą charakterystycznych epizodów, konkretów i szczegółów wziętych z tzw. życia…” - powiedział Gruza.

Znaliśmy się od niepamiętnych czasów. Niejednokrotnie spotykaliśmy się na pl. Konstytucji w Warszawie. Rozmawialiśmy o jego planach filmowych, aż szkoda, że nie udało się ich zrealizować, miał fantastyczny pomysł na serial, może ktoś to zrealizuje?

Kiedy przez kilka lat robiłem spotkania „ARTYŚCI w ŁAZIENKACH” w których przewinęła się prawie setka wybitnych postaci – 18 czerwca 2015 r. zaprosiłem Jerzego Gruzę. Normalnie spotkania odbywały się w Pałacu Myśliwieckim, tym razem spotkanie był w Białym Domku w Łazienkach Królewskich w Warszawie. Poprosiłem go, aby przyszedł wcześniej, gdyż chce nagrać z nim rozmowę. Na co odpowiedział – i tak bym przyszedł wcześniej, bo trzeba ustalić jak będzie wyglądało spotkanie? Nie bardzo wiedziałem, o co mu chodzi, gdyż spotaliśmy się kilka dni wcześniej i opowiedziałem mu jak wyglądają spotkania z publicznością w Łazienkach Królewskich. Pamiętam jak dziś, Jerzy przyszedł z aktorką Tatianą Sosna-Sarno, poprosił mnie na bok. Usiedliśmy przy małym stoliku. Z kieszeni marynarki wyjął, złożoną na cztery kartkę, rozprostował ja i podał mi mówiąc – tu jest scenariusz dzisiejszego wieczora, są zaznaczone miejsca, gdzie ja coś powiem. Zaraz, zaraz…powiedziałem z uśmiechem, tu jestem ja reżyserem. Tak – potwierdził Gruza – ale zrobimy tak jak jest na tej kartce. Tak też było. I było fantastycznie.


  • Facebook Social Icon
  • YouTube Social  Icon