PORTRET z HISTORIĄ Lech Kołodziejczyk

Lech Kołodziejczyk - ur. w 1953, katowiczanin, absolwent Wydziału Grafiki w Katowicach Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, profesor w Instytucie Sztuki U.Ś. w Katowicach.

Dyplom w 1978 roku. Od 2004 profesor nadzwyczajny i Kierownik Katedry Malarstwa w Instytucie Sztuki UŚ w Cieszynie. Laureat wielu prestiżowych nagród.

Autor kilku obszernych cykli malarskich, z których najważniejsze to Kosmogonie, Księga Słońca, Głowy, Rytmy Pamięci, w których analiza zależności elementów wymierności oraz niewymierności stanowi podstawę do różnorodnych poszukiwań w obrębie języka malarskiego, adekwatnego do artykulacji określonych idei. Zorganizował ponad 80 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą, brał udział w ponad 70 wystawach zbiorowych. Nagradzany za malarstwo, w 1997 roku otrzymał Nagrodę Rektora UŚ za działalność artystyczną i dydaktyczną. W latach 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 wyróżniony stypendium naukowym Rektora UŚ za działalność naukowo - artystyczną. Autor dwóch publikacji naukowych "Wielość przestrzeni" oraz "Rytmy pamięci". Obecnie pracuje nad zbiorem esejów pt. "Od wzniosłości do ironii", stanowiącym próbę opisania własnej twórczości w kontekście złożonej problematyki sztuki współczesnej. Procedura związana z uzyskaniem tytułu profesora naukowego została przeprowadzona w ASP w Łodzi w 2010 r.

Obchodzący w 2018 r. czterdziestolecie pracy twórczej, Kołodziejczyk należy do najbardziej znaczących artystów malarzy polskiego świata sztuki, a jego znaczenie twórcze podkreśla obecność jego prac malarskich w galeriach i kolekcjach prywatnych na terenie kraju i za granicą.

„…Obraz malarski to ważne narzędzie spajające potoczność ze sferą coraz bardziej zatracanej, lekceważonej, pomijanej duchowości, całkowicie nieobecnej w aktualnych relacjach międzyludzkich…” – prof. dr hab. Lech Kołodziejczyk książka pt. Pamięć czasu – malarstwo w czasach bankructwa duchowego.

Na jego drogę twórczą i rozpoznanie decyzji malarskich ogromny wpływ mieli krakowscy artyści: Adam Hoffmann (który uczył nie tylko rysunku konstruktywnego, ale i logicznego, wręcz matematycznego myślenia), Andrzej Pietsch, Andrzej S. Kowalski, Roman Starak, Tadeusz Grabowski, Maciej Bieniasz…

„…Współczesność, w której funkcjonujemy, jest okresem zanikania czasu, do którego ja przywykłem, w którym się wychowałem. Pomysły autorskie, identyfikacja twórczości artystycznej jako motyw tożsamości, głos autora, który jest znakiem jego wyobraźni, zamierzeń, jego pragnień, marzeń, eksplikacją jego osobowości – to wszystko zupełnie zanika, wypierane przez działania koniunkturalne wynikające z wymogów stawianych przez jakieś wymuszone, narzucone projekty twórcze. Malarstwo nie poddaje się weryfikacji punktowej.

W każdej twórczości artystycznej odniesienie się do kilku znaczących sfer – począwszy od najbliższej, doświadczanej niejako wprost rzeczywistości obserwowanej, postrzeganej, zewnętrznej, aż do tej traktowanej jako możliwość przeżycia, doznania, poruszeń emocjonalnych, czyli bogatej sfery rzeczywistości wewnętrznej, duchowej – stanowi istotną bazę, fundament, wokół którego wybrzmiewa problematyka artykulacji twórczej…” – Lech Kołodziejczyk.

O pracy na cieszyńskim ówczesnym Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego zdecydowało spotkanie z prof. Zygmuntem Lisem (1979 r.), który po obejrzeniu pierwszej wystawy malarskiej młodego absolwenta zaproponował mu pracę w swojej pracowni. Ogromny wpływ tego znakomitego malarza (twórcy wielu cykli obrazów i rysunków, takich jak m.in.: Pejzaż śląski, Gilgamesz, Związki taktyczne, Polski pejzaż historyczny), pedagoga i współorganizatora studiów pedagogiczno-artystycznych cieszyńskiej filii Uniwersytetu Śląskiego pozostawił trwałe znaki nie tylko w życiu Lecha Kołodziejczyka, ale także w procesie twórczym malarza.

Autor wnikliwie zderza swoje dzieła z czasem, w którym powstawały poszczególne cykle, odsłania zaplecze dojrzewania swoich projektów i nakreśla drogę poszukiwań malarskich, wnika w nieustanną metamorficzność własnych koncepcji artystycznych. Przewodnik po czterech dekadach twórczości jest równocześnie swoistą wystawą jubileuszową, publikacja zawiera bowiem kilkadziesiąt barwnych fotografii z wystaw i reprodukcje wybranych dzieł. A dorobek malarza jest ogromny: to kilkaset obrazów i wiele cykli malarskich prezentowanych na kilkudziesięciu wystawach.

„…Lecha Kołodziejczyka spotkałem i fotografowałem w naturalnym wnętrzu 18 września 2026 r. na wystawie „Nowe gesty”, którą zorganizował Ryszard Varisella na ul.Mazowieckiej 11A w Warszawie. Varisella opowiadał o rozszerzaniu granic „Malarstwie Materii” Kołodziejczaka, jednym z największych współczesnych twórców…” – Czesław Czapliński.

Doświadczenia 40 lat pracy twórczej i dydaktycznej stały się imperatywem do napisania książki.

„…Pomyślałem, że to odpowiedni moment, aby zastanowić nad tym, jakie sensy, znaczenia, moje interpretacje przeszły przez ten ciąg zdarzeń i towarzyszyły mi w pracy zarówno artystycznej, jak i dydaktycznej – wyjaśnia prof. Lech Kołodziejczyk. – Czułem wewnętrzną potrzebę zarejestrowania tych doznań, podzielenia się nimi, aby został jakiś ślad. Każdy z cykli malarskich jest zapisem czasów, w których powstawały. Kosmogonia (przełom lat 70. i 80. ubiegłego wieku) powstał niejako z przekory i młodzieńczej niezależności, z rodzącego się buntu. Był to cykl malarski, którego źródłem była swobodna rejestracja gestów, śladów, artykulacji spontanicznej dokumentacji ruchu ręki.

Kierowałem się wówczas potrzebą „wyrzucenia z siebie” swoistego niepokoju, a także z poczucia beznadziei tamtego czasu – cały ten świat bezpośredniej, niekalkulowanej, pozbawionej podtekstów anegdotycznych ekspresji wyzwalał we mnie odczucie i potrzebę wejścia w niezafałszowaną przestrzeń swobody i bezgranicznej wolności. Każdy kolejny cykl opiera się na kontynuacji wcześniej rozpoczętych projektów.

Książka obrazuje zderzenie dwóch czasów, burzliwego dojrzewania wewnętrznej potrzeby ekspresji z teraźniejszością, w której wszechobecna komercja zabija ducha artystycznej kreacji, czasem pogoni za uznaniem, a nie poszukiwaniem autorefleksji. Stan bankructwa duchowego nie napawa optymizmem, ale nie odbiera nadziei, ponieważ niezmienna pozostaje radość tworzenia, która uzewnętrznia nieustanną potrzebę bliskości, zbliżenia się do tajemnicy, zakrytej części rzeczywistości, odwrócenia się od marazmu powtórek, wypełnienia pragnienia świeżego i nowego spojrzenia na coraz bardziej zaskakujący, nieokreślony świat. W tym ujęciu entuzjazm i radość tworzenia uzewnętrzniają starą prawdę, że przeżycie tajemnicy istnienia możliwe jest tylko w sztuce, a rzeczywistość malarska staje się próbą zamknięcia całego świata w obrazach. Kiedy maluję, jestem bardzo radosnym człowiekiem…” – zapewnia Lech Kołodziejczyk.

PORTRAIT with HISTORY Lech Kołodziejczyk

Lech Kołodziejczyk, born in 1953, is a native of Katowice, a graduate of the Katowice Faculty of Graphic Arts at the Academy of Fine Arts in Kraków, and a professor at the Institute of Art of the University of Silesia in Katowice.

He graduated in 1978. In 2004, he became an associate professor and Head of the Department of Painting at the University of Silesia’s Institute of Art in Cieszyn. He has received numerous prestigious awards.

He has created several extensive painting series, the most important of which include Cosmogonies, The Book of the Sun, Heads, and Rhythms of Memory. In these works, an analysis of the relationship between the measurable and the immeasurable provides the foundation for varied explorations of a painterly language capable of expressing particular ideas. He has held more than 80 solo exhibitions in Poland and abroad and participated in over 70 group exhibitions. Recognized with awards for his painting, he received the University of Silesia Rector’s Award for his artistic and teaching achievements in 1997. In each year from 2002 through 2007, he was awarded the Rector’s research fellowship for his scholarly and artistic work. He is the author of two scholarly publications, The Multiplicity of Spaces and Rhythms of Memory. He is currently working on a collection of essays entitled From the Sublime to Irony, an attempt to describe his own work within the complex context of contemporary art. The academic proceedings leading to his award of the title of professor were conducted at the Academy of Fine Arts in Łódź in 2010.

Kołodziejczyk, who celebrated forty years of artistic work in 2018, ranks among the most significant painters on the Polish art scene. His artistic standing is reflected in the presence of his paintings in galleries and private collections in Poland and abroad.

“…A painting is an important tool for connecting everyday life with a realm of spirituality that is increasingly being lost, disregarded, and overlooked—a realm entirely absent from contemporary human relationships…” — Professor Lech Kołodziejczyk, from his book The Memory of Time—Painting in an Age of Spiritual Bankruptcy.

His artistic development and understanding of his choices as a painter were profoundly influenced by Kraków artists: Adam Hoffmann, who taught him not only structural drawing but also logical, almost mathematical thinking; Andrzej Pietsch; Andrzej S. Kowalski; Roman Starak; Tadeusz Grabowski; and Maciej Bieniasz…

“…The present in which we live is a period when the world of my formative years—the world to which I grew accustomed—is disappearing. Original ideas, the recognition of artistic creation as an expression of identity, the artist’s voice as a mark of imagination, intentions, desires, and dreams, as an articulation of personality—all of this is vanishing, displaced by opportunistic activities driven by the requirements of forced, imposed creative projects. Painting cannot be assessed through a points system.

In every form of artistic creation, engagement with several significant realms—from the immediate external reality that we observe, perceive, and experience directly, to the rich realm of inner, spiritual reality, understood as a source of experience, sensation, and emotional response—provides an essential foundation around which questions of creative expression resonate…” — Lech Kołodziejczyk.

His decision to work at what was then the Faculty of Arts of the University of Silesia in Cieszyn followed a meeting with Professor Zygmunt Lis in 1979. After seeing the young graduate’s first painting exhibition, Lis offered him a position in his studio. This outstanding painter—whose many painting and drawing series include Silesian Landscape, Gilgamesh, Tactical Formations, and Polish Historical Landscape—was also an educator and a co-founder of the arts and education programmes at the university’s Cieszyn branch. His profound influence left a lasting mark not only on Kołodziejczyk’s life but also on his creative process.

The author closely examines his works in relation to the periods in which the individual series were created. He reveals how his projects matured, traces the course of his painterly explorations, and probes the continual transformation of his artistic ideas. This guide to four decades of creative work also serves as a kind of anniversary exhibition: the publication includes dozens of colour photographs from exhibitions and reproductions of selected works. His artistic output is considerable, comprising hundreds of paintings and numerous series shown at dozens of exhibitions.

“…I met and photographed Lech Kołodziejczyk in the exhibition setting on September 18, 2026, at ‘New Gestures,’ an exhibition organized by Ryszard Varisella at 11A Mazowiecka Street in Warsaw. Varisella spoke about how Kołodziejczyk, one of the greatest contemporary artists, expands the boundaries of ‘matter painting’…” — Czesław Czapliński.

The experience of forty years of artistic work and teaching became the impetus for writing the book.

“…I thought this was the right moment to reflect on the meanings, significance, and personal interpretations that had emerged throughout this sequence of events and accompanied me in both my artistic work and my teaching,” explains Professor Lech Kołodziejczyk. “I felt an inner need to record these experiences and share them, so that some trace would remain.

Each painting series is a record of the period in which it was created. Cosmogony, produced at the turn of the 1970s and 1980s, grew out of a certain defiance and youthful independence, out of an emerging rebellion. It was a series rooted in the free recording of gestures and traces, in the spontaneous documentation of the movement of the hand.

At thuced at the turn of the 1970s and 1980s, grew out of a certain defiance and youthful independence, out of an emerging rebellion. It was a series rooted in the free recording of gestures and traces, in the spontaneous documentation of the movement of the hand.

At the time, I was driven by a need to ‘release’ a particular sense of unease, as well as by the hopelessness of that period. This entire world of direct, uncalculated expression, free of narrative undertones, awakened in me a desire and a need to enter an authentic space of spontaneity and boundless freedom. Each subsequent series builds on projects begun earlier. The book depicts a clash between two periods: the turbulent maturation of an inner need for expression and a present in which pervasive commercialism kills the spirit of artistic creation—a time of pursuing recognition rather than seeking self-reflection. This state of spiritual bankruptcy does not inspire optimism, but neither does it extinguish hope, because the joy of creation remains unchanged. It expresses a constant need for closeness, for drawing nearer to mystery, to the hidden part of reality; for turning away from the stagnation of repetition; and for satisfying the desire to look afresh at an increasingly surprising and elusive world. Seen in this way, the enthusiasm and joy of creation reveal an old truth: that the mystery of existence can be experienced only through art, and that painterly reality becomes an attempt to contain the entire world within paintings. When I paint, I am a very happy man…”e time, I was driven by a need to ‘release’ a particular sense of unease, as well as by the hopelessness of that period. This entire world of direct, uncalculated expression, free of narrative undertones, awakened in me a desire and a need to enter an authentic space of spontaneity and boundless freedom. Each subsequent series builds on projects begun earlier.

The book depicts a clash between two periods: the turbulent maturation of an inner need for expression and a present in which pervasive commercialism kills the spirit of artistic creation—a time of pursuing recognition rather than seeking self-reflection. This state of spiritual bankruptcy does not inspire optimism, but neither does it extinguish hope, because the joy of creation remains unchanged. It expresses a constant need for closeness, for drawing nearer to mystery, to the hidden part of reality; for turning away from the stagnation of repetition; and for satisfying the desire to look afresh at an increasingly surprising and elusive world. Seen in this way, the enthusiasm and joy of creation reveal an old truth: that the mystery of existence can be experienced only through art, and that painterly reality becomes an attempt to contain the entire world within paintings. When I paint, I am a very happy man” — Lech Kołodziejczyk affirms.