PORTRET z HISTORIĄ Joseph William Namath

„…Niezależnie od tego, czy masz 18 czy 40 lat, wydaje nam się, że wiemy, co się dzieje. Ale jeśli masz szczęście i możesz dalej iść przez życie, to zdumiewające, jak wciąż odkrywamy, jak wiele jeszcze nie wiedzieliśmy…” – Joseph William Namath.

Joseph William Namath (/ˈneɪməθ/; NAY-məth; ur. 31 maja 1943) to były amerykański zawodowy rozgrywający futbolu amerykańskiego, który grał w lidze American Football League (AFL) oraz National Football League (NFL) przez 13 sezonów, głównie w drużynie New York Jets. Nazywany „Broadway Joe”, grał w futbol akademicki dla Alabama Crimson Tide, zdobywając wyróżnienie All-SEC do pierwszej drużyny oraz mistrzostwo kraju w 1964 roku. Namath został wybrany przez Jets z pierwszym numerem w drafcie AFL w 1965 roku.

Podczas swoich pięciu sezonów w AFL Namath dwukrotnie zdobył tytuł MVP i dwa razy był liderem ligi w liczbie jardów podaniowych, wygrywając jedno mistrzostwo AFL oraz jeden Super Bowl. Oba te zwycięstwa pozostają jedynymi tytułami Jets. Po połączeniu lig AFL i NFL w 1970 roku Namath dołączył do NFL wraz z Jets, zdobywając wyróżnienia Pro Bowl i drugiej drużyny All-Pro w 1972 roku po tym, jak został liderem ligi w liczbie jardów i przyłożeń podaniowych. Grał w Nowym Jorku jeszcze przez siedem sezonów, a ostatni rok kariery spędził w Los Angeles Rams.

Namath ugruntował swoją legendę w 1969 roku, kiedy zagwarantował zwycięstwo swojego skazywanego na porażkę zespołu Jets w Super Bowl III, po czym pokonał Baltimore Colts w jednym z największych sportowych zaskoczeń w historii. Było to pierwsze zwycięstwo drużyny AFL w Super Bowl i pomogło obalić przekonanie, że zespoły tej ligi są słabsze od NFL. Namath został MVP Super Bowl i jako pierwszy rozgrywający wygrał zarówno akademickie mistrzostwo kraju, jak i najważniejsze mistrzostwo zawodowe. W 1985 roku został wprowadzony do Pro Football Hall of Fame.

Namath urodził się i wychował w Beaver Falls w Pensylwanii, około 50 km na północny zachód od Pittsburgha. Dorastał w dzielnicy Lower End. Był synem katolickich rodziców, Rose (z domu Juhász) oraz Jánosa „Johna Andrew” Namatha, pracownika huty stali, obojga pochodzenia węgierskiego. Jego dziadek András „Andrew” Németh przybył do USA przez Ellis Island w 1911 roku i pracował w przemyśle węglowym i stalowym w rejonie Pittsburgha.

W młodości Namath był blisko związany z obojgiem rodziców, którzy jednak się rozwiedli. Po rozwodzie mieszkał z matką. Był najmłodszym z czterech synów i miał starszą adoptowaną siostrę.

Namath wyróżniał się w sporcie w Beaver Falls High School — był znakomitym rozgrywającym w futbolu, grał jako skrzydłowy w koszykówce i zapolowy w baseballu. W czasach, gdy wsady były rzadkością w szkolnej koszykówce, regularnie wykonywał je w meczach. Później wyjaśnił historię o byciu jedynym białym zawodnikiem w drużynie — był jedynym białym zawodnikiem pierwszej piątki, choć w zespole było więcej białych graczy. Pod wodzą trenera Larry’ego Bruno jego drużyna futbolowa wygrała mistrzostwo WPIAL Class AA w 1960 roku z bilansem 9–0.

Po ukończeniu szkoły średniej w 1961 roku Namath otrzymał oferty od wielu drużyn MLB, m.in. Yankees, Indians, Reds, Pirates i Phillies, ale ostatecznie wybrał futbol. Chciał grać w baseball jak jego idol Roberto Clemente, lecz zdecydował się na futbol, ponieważ jego matka chciała, aby zdobył wykształcenie wyższe. Zapisał się na University of Alabama, choć opuścił uczelnię przed ukończeniem studiów, by rozpocząć karierę zawodową. Dyplom uzyskał dopiero w wieku 64 lat w 2007 roku.

Namath otrzymał wiele ofert od uczelni Division I, w tym Penn State, Ohio State, Alabama i Notre Dame. Początkowo wybrał University of Maryland, lecz nie został przyjęty z powodu zbyt niskich wyników testów. Następnie, po intensywnej rekrutacji przez trenera Paula „Beara” Bryanta, przyjął stypendium na University of Alabama. Bryant nazwał jego rekrutację „najlepszą decyzją trenerską w swojej karierze”.

W latach 1962–1964 Namath był rozgrywającym Alabama Crimson Tide. W 1964 roku poprowadził drużynę do mistrzostwa kraju. W trakcie studiów osiągnął bilans 29–4.

Bryant nazwał go „najlepszym sportowcem, jakiego kiedykolwiek trenował”. Podczas wprowadzenia do Hall of Fame w 1985 roku Namath wzruszył się, wspominając Bryanta.

W 1964 roku, mimo kontuzji kolana, Namath doprowadził drużynę do Orange Bowl. Uszkodzenie kolana spowodowało, że został zwolniony ze służby wojskowej podczas wojny w Wietnamie. Zajął 11. miejsce w głosowaniu do nagrody Heismana. W 1964 roku zarówno NFL, jak i AFL wybrały go w pierwszej rundzie draftu. St. Louis Cardinals wybrali go z numerem 12 w NFL, a Jets z numerem 1 w AFL. Ostatecznie podpisał kontrakt z Jets na rekordową wtedy kwotę 427 000 dolarów za trzy lata.

W sezonie debiutanckim 1965 został wybrany najlepszym debiutantem AFL. W 1967 roku jako pierwszy rozgrywający w historii przekroczył 4000 jardów podaniowych w sezonie.

„…Joseph William Namath spotkałem i fotografowałem w listopadzie 1984 r. w Nowym Jorku, zrobiłem dużą serię zdjęć. Muszę powiedzieć, że każde z nich jest inne, tak jak w przypadku znakomitego aktora…” – Czesław Czapliński.

Mimo licznych kontuzji kolan był wielokrotnie wybierany do meczu gwiazd AFL. W trakcie kariery przeszedł kilka operacji kolana, a później także operacje jego wymiany.

Największym momentem jego kariery było zwycięstwo Jets 16–7 nad Baltimore Colts w Super Bowl III w 1969 roku. Przed meczem Namath zagwarantował zwycięstwo, co przeszło do historii. Został MVP meczu i potwierdził swoją legendę.

Po 1970 roku zmagał się z kontuzjami i grał mniej regularnie. Jednym z jego pamiętnych występów był mecz w 1972 roku, w którym rzucił na 496 jardów i 6 przyłożeń.

Po 12 latach w Jets przeszedł w 1977 roku do Los Angeles Rams, lecz kontuzje uniemożliwiły mu powrót do dawnej formy. Po sezonie zakończył karierę.

„…Myślę, że w pewnym momencie życia uświadamiasz sobie, że nie musisz się martwić, jeśli robisz wszystko tak, jak należy. A nawet jeśli nie idealnie — jeśli robisz to najlepiej, jak potrafisz… co właściwie może dać zamartwianie się? Przecież już robisz, co możesz najlepiej…” – Joseph William Namath.         

PORTRAIT with HISTORY Joseph William Namath  

“…Whether it's 18 years old or 40 years old, we think we know what's going on. But if you're lucky enough to continue the journey, its amazing how we keep learning how much we didn't know...” – Joseph William Namath.

Joseph William Namath (/ˈneɪməθ/; NAY-məth; born May 31, 1943) is a former American professional football quarterback who played in the American Football League (AFL) and the National Football League (NFL) for 13 seasons, mainly with the New York Jets. Nicknamed “Broadway Joe,” he played college football for the Alabama Crimson Tide, earning First-Team All-SEC honors and a national championship in 1964. Namath was selected first overall by the Jets in the 1965 AFL Draft.

During his five seasons in the AFL, Namath was named MVP twice and led the league in passing yards twice, winning one AFL championship and one Super Bowl. Both of those titles remain the only championships in Jets history. After the AFL–NFL merger in 1970, Namath joined the NFL with the Jets, earning Pro Bowl honors and Second-Team All-Pro recognition in 1972 after leading the league in passing yards and passing touchdowns. He played in New York for seven more seasons before finishing his career with the Los Angeles Rams.

Namath cemented his legend in 1969 when he guaranteed a victory for his underdog Jets in Super Bowl III, then defeated the Baltimore Colts in one of the greatest upsets in sports history. It was the first Super Bowl victory by an AFL team and helped disprove the belief that AFL teams were weaker than NFL teams. Namath was named Super Bowl MVP and became the first quarterback to win both a college national championship and the premier professional championship. In 1985, he was inducted into the Pro Football Hall of Fame.

Namath was born and raised in Beaver Falls, Pennsylvania, about 50 km northwest of Pittsburgh. He grew up in the Lower End neighborhood. He was the son of Catholic parents, Rose (née Juhász) and János “John Andrew” Namath, a steelworker, both of Hungarian descent. His grandfather, András “Andrew” Németh, immigrated to the United States through Ellis Island in 1911 and worked in the coal and steel industries in the Pittsburgh area.

In his youth, Namath was close to both parents, though they later divorced. After the divorce, he lived with his mother. He was the youngest of four sons and had an older adopted sister.

Namath excelled in sports at Beaver Falls High School—he was an outstanding quarterback in football, played guard in basketball, and was a center fielder in baseball. At a time when dunks were rare in high school basketball, he regularly performed them in games. He later clarified a story about being the only white player on the team—he was the only white player in the starting lineup, although there were more white players on the roster. Under coach Larry Bruno, his football team won the WPIAL Class AA championship in 1960 with a 9–0 record.

After graduating high school in 1961, Namath received offers from many MLB teams, including the Yankees, Indians, Reds, Pirates, and Phillies, but he ultimately chose football. He wanted to play baseball like his idol Roberto Clemente, but decided on football because his mother wanted him to get a college education. He enrolled at the University of Alabama, though he left before graduating to begin his professional career. He eventually earned his degree at age 64 in 2007.

Namath received numerous offers from Division I colleges, including Penn State, Ohio State, Alabama, and Notre Dame. He initially chose the University of Maryland but was not accepted due to low test scores. After intensive recruiting by coach Paul “Bear” Bryant, he accepted a scholarship to the University of Alabama. Bryant called his recruitment “the best coaching decision of his career.”

From 1962 to 1964, Namath was the quarterback for the Alabama Crimson Tide. In 1964, he led the team to a national championship. During his college career, he compiled a 29–4 record.

Bryant called him “the greatest athlete I ever coached.” During his Hall of Fame induction in 1985, Namath became emotional while speaking about Bryant.

In 1964, despite a knee injury, Namath led the team to the Orange Bowl. The knee injury resulted in him being discharged from military service during the Vietnam War. He finished 11th in Heisman Trophy voting.

In 1964, both the NFL and AFL selected him in the first round of the draft. The St. Louis Cardinals picked him 12th overall in the NFL Draft, while the Jets selected him first overall in the AFL Draft. He ultimately signed with the Jets for a then-record $427,000 over three years.

In his rookie season in 1965, he was named AFL Rookie of the Year. In 1967, he became the first quarterback in history to surpass 4,000 passing yards in a single season.

“…I met and photographed Joseph William Namath in November 1984 in New York; I took a large series of photos. I must say that each of them is different, just as in the case of an outstanding actor…” – Czesław Czapliński.  

Despite numerous knee injuries, he was selected to the AFL All-Star Game multiple times. During his career, he underwent several knee surgeries, and later even knee replacement operations.

The greatest moment of his career was the Jets’ 16–7 victory over the Baltimore Colts in Super Bowl III in 1969. Before the game, Namath guaranteed a win, which went down in history. He was named the game’s MVP and cemented his legend.

After 1970, he struggled with injuries and played less regularly. One of his memorable performances came in 1972, when he threw for 496 yards and 6 touchdowns.

After 12 years with the Jets, he moved to the Los Angeles Rams in 1977, but injuries prevented him from returning to his former form. He retired after the season.

“…I think that at some point in your life you realize you don't have to worry if you do everything you're supposed to do right. Or if not right, if you do it the best you can... what can worry do for you? You are already doing the best you can...” – Joseph William Namath.