PORTRET z HISTORIĄ Wenecja

Wenecja (wł. Venezia [veˈnɛtʦja], łac. Venetia, wenecki Venéssia lub Venéxia, niem. Venedig) – miasto i gmina na północy Włoch nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu Wenecja Euganejska.

Ludność Wenecji w granicach administracyjnych wynosi około 255 tys. osób, z czego większość mieszka na lądzie stałym, a historyczne centrum zamieszkuje niecałe 50 tys. osób. Przez ponad tysiąc lat (726–1797) miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, która była jedną z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Z okresu największego rozkwitu Republiki (XIII-XVI wiek) pochodzą liczne zabytki miasta, których bogactwo i forma decyduje o pierwszorzędnym znaczeniu Wenecji jako ośrodka turystyki nie tylko w skali Włoch, ale też w skali ogólnoświatowej. Zabytki te, tworząc unikatowy zespół urbanistyczny miasta wysp, kanałów i mostów, stały za decyzją o uznaniu Wenecji za jedną z najcenniejszych pozycji na liście światowego dziedzictwa ludzkości.

  „…Wenecję odwiedzałem wiele razy i zawsze robiła na mnie ogromne wrażenie. Najdłuższy i najciekawszy pobyt miał miejsce latem 1995 roku i był związany z 46. Biennale Sztuki w Wenecji, które trwało od 11 czerwca do 15 października 1995 roku. Polskę reprezentował Roman Opałka — wybitny przedstawiciel sztuki konceptualnej — wystawą „OPAŁKA 1965/1–∞”, wpisującą się w temat „Tożsamość i odmienność”.

Kilka dni wcześniej odwiedziłem Romana Opałkę— https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-roman-opałka — w jego domu w Bazérac, na południu Francji, niedaleko Bordeaux. Przyjaźniliśmy się od wielu lat. To właśnie z Romanem Opałką pojechałem z południa Francji do Wenecji jego samochodem. Pamiętam, że przekraczał nawet 250 km na godzinę…” — Czesław Czapliński.

  Od czerwca 2015 roku burmistrzem Wenecji jest Luigi Brugnaro. We wrześniu 2020 roku wybrany na drugą kadencję.

Miasto na wyspach zostało założone w 452 roku przez uciekinierów przed barbarzyńskim plemieniem Hunów. Choć później znalazło się w strefie wpływów Bizancjum, zdołało uzyskać niezależność. Wenecja była państwem-miastem na wzór greckich polis, jej ustrojem była republika. Głową państwa był doża Wenecji (doge – książę), teoretycznie nieusuwalny, wybierany w wyborach przez miejską arystokrację, sprawujący funkcję dożywotnio, jednak w praktyce często zmuszany do ustąpienia.

Zainteresowania polityczne Republiki Weneckiej koncentrowały się wokół wschodniej części Morza Śródziemnego. Wenecja kontrolowała wybrzeża Adriatyku, Wyspy Egejskie, Kretę, Cypr, Korfu i inne wyspy.

Państwo było wielonarodowościowe: Włosi, Grecy, Słowianie (Schiavoni), wielokulturowe i wieloreligijne. Bliskość Rzymu wymuszała posłuszeństwo wobec papieży, ale w Wenecji panowała wolność religijna. Szczyt konfliktu z papiestwem przypadł na pontyfikat Juliusza II: 27 kwietnia 1509 roku Juliusz II zorganizował przeciwko Wenecji Ligę w Cambrai.

Wenecja walczyła głównie przeciw muzułmańskim Turkom, prowadząc handel ze Wschodem. W XIII wieku Marco Polo dotarł do Chin. Wenecja zazdrośnie strzegła swojego monopolu na handel jedwabiem i przyprawami. Jednak w XV wieku Vasco da Gama dotarł do Indii, otwierając nową, dłuższą, ale i bezpieczniejszą drogę do tego półwyspu. W 1508 roku Portugalczycy rozpoczęli walkę z arabskimi kupcami, chcąc wyprzeć ich z Indii. Wenecja wsparła kalifa Aleksandrii w budowie floty; ta jednak została pokonana w bitwie morskiej niedaleko Diu (wojskami portugalskimi dowodził Alfonso de Albuquerque). Znaczenie Wenecji zaczęło słabnąć, choć do końca pozostała miastem łączącym Wschód z Zachodem, miastem sztuki i architektury.

W 1797 roku Wenecja została zdobyta przez Napoleona. Po pokoju w Campo Formio Wenecja została włączona do Austrii.

Była najdłużej istniejącą republiką w dziejach.

Podczas Wiosny Ludów 17 marca 1848 r. proklamowano na krótko niepodległość.

W 1866 r. Wenecja została włączona do nowo powstałego Królestwa Włoch.

Wenecja to miasto położone na licznych bagnistych wyspach na Morzu Adriatyckim. Wokół Wenecji znajduje się Laguna Wenecka wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Z tego względu jest to miasto kanałów – w większości transport odbywa się drogą wodną lub pieszo. Ruch samochodowy możliwy jest tylko na obrzeżach Wenecji. Najpopularniejszym środkiem lokomocji jest vaporetto (tramwaj wodny). W XIX wieku wyspę połączono ze stałym lądem linią kolejową i drogą szybkiego ruchu.

Patronem miasta jest święty Marek. W bazylice jego imienia złożone są jego relikwie.

Światową popularność zyskał karnawał wenecki. Istotnym elementem ubioru bawiących się są maski. W Wenecji odbywa się ważny festiwal filmowy i biennale sztuki współczesnej.

Wenecja jest okresowo podtapiana wodami Morza Adriatyckiego (zob. acqua alta). Kończy się budowa systemu śluz mającego chronić miasto i inne wyspy laguny przed zalewaniem (MOSE Project). Jednocześnie samo miasto systematycznie się obniża. Według danych z początku lat 70. XX w. tempo obniżania wynosiło na początku wieku ok. 1 mm na rok i wzrosło do 5,5 mm w latach 60. i do 7 mm w roku 1970. Od początku dwudziestego stulecia do roku 1970 bazylika Św. Marka obniżyła się o 18 cm, a domy wzdłuż Canal Grande o 21 cm. Winą za tę sytuację obarczono w znacznej mierze wielkie zakłady (w tym chemiczne) w Mestre (w dzielnicy Marghera), które osuszając części laguny i pobierając znaczne ilości wód głębinowych do celów technologicznych, zaburzają statykę podłoża w tym rejonie.

Historyczna część Wenecji pełni głównie funkcje turystyczne. Jeszcze na początku lat 50. XX w. mieszkało w niej około 175 tys. osób[8]. Od tego czasu liczba ludności tej części miasta sukcesywnie spada. W 2022 po raz pierwszy w nowoczesnej historii wyniosła mniej niż 50 tys. stałych mieszkańców.

Od 2005 roku Wenecja podzielona jest na sześć dzielnic:  • dzielnice położone na wyspach:  • Municipalità Venezia – Murano – Burano (Venezia Insulare)  • Municipalità Lido – Pellestrina (Venezia Litorale) 

• dzielnice położone na stałym lądzie:  • Municipalità Favaro Veneto  • Municipalità Mestre – Carpenedo (Mestre Centro)  • Municipalità Chirignago – Zelarino (Mestre Ovest)  • Municipalità Marghera

Większość mieszkańców zamieszkuje dzielnice położone na stałym lądzie.

Wenecja jest znanym na całym świecie ośrodkiem turystycznym i kulturalnym. Ze względu na swoją architekturę oraz nietypowe położenie znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO. Bywa określana najpopularniejszym ośrodkiem turystycznym Włoch. Turystyka stanowi podstawę gospodarki miasta i jest głównym źródłem zatrudnienia i dochodów mieszkańców miasta. Np. bardzo stary i szanowany zawód gondoliera, który był dawniej podstawą transportu miejskiego, w czasach współczesnych służy głównie klienteli turystycznej.

Zabytki:  • Bazylika św. Marka  • Plac św. Marka (Piazza San Marco)  • Piazzetta di San Marco  • pałac Dożów (Palazzo Ducale)  • most Westchnień (Ponte dei Sospiri)  • wieża zegarowa (Torre dell’Orologio)  • Prokuracja (Procuratie Vecchie i Procuratie Nuove)  • most Rialto  • Kanał Grande (Canale Grande)  • Santa Maria della Salute  • Santa Maria Gloriosa dei Frari  • Bazylika Santi Giovanni e Paolo  • Kościół San Giorgio Maggiore  • kościół San Francesco di Paola  • kościół San Gallo  • kościół San Giovanni Novo  • kościół San Nicolò del Lido  • kościół Sant’Alvise  • kościół Santa Croce degli Armeni  • kościół Santa Maria Mater Domini  • kościół Santa Maria dei Miracoli  • kościół Santa Maria del Giglio  • Dzwonnica św. Marka w Wenecji  • Palazzo Venier dei Leoni  • Ca’ d’Oro  • Ca’ Rezzonico  • Ca’ Pesaro  • Palazzo Grassi  • Synagoga Hiszpańska  • Włoska Synagoga (Scuola Italiana)  • Teatro La Fenice

Przez kilka stuleci Wenecja stanowiła jeden z głównych ośrodków kultury muzycznej w Europie. Dla Wenecjan wspaniałość sztuki stanowiła symbol potęgi miasta.

W bazylice św. Marka rozwinął się efektowny styl muzyki na kilka chórów (zob. szkoła wenecka). Na potrzeby uroczystych nabożeństw powstawały coraz to nowe msze, kantaty i oratoria. W latach 1613–1667 „maestro di capella” w bazylice św. Marka był najwybitniejszy ówczesny kompozytor Claudio Monteverdi. Europejską sławą cieszyli się także organiści angażowani w bazylice; to właśnie oni, w Wenecji, rozwinęli wirtuozowską muzykę na instrumentach klawiszowych. Rozkwit muzyki w Wenecji związany był z instytucjami zwanymi konserwatoriami. Były to sierocińce organizowane przy kościołach, w których chłopców i dziewczęta kształcono w rozmaitych zawodach muzycznych. Jeden z najsławniejszych zatrudniał Antonia Vivaldiego.

W XVII wieku Wenecja uważana była za europejską „stolicę opery”. To właśnie w Wenecji narodziła się i rozkwitła opera jako rozrywka dostępna dla publiczności. W 1637 roku otwarto teatr (Teatro Cassiano) dostępny dla każdego, kto zapłacił za wstęp. Na przedstawienia nowych oper z udziałem najznakomitszych ówczesnych śpiewaków zjeżdżali się w karnawale entuzjaści tej sztuki z całej Europy. Była to atrakcja tak wielka, że u schyłku XVII wieku w Wenecji działało 16 teatrów operowych. Inscenizacje bywały bardzo spektakularne, co umożliwiało finansowe wspieranie teatrów przez najbogatszych wenecjan. Obliczono, że do końca XVII wieku wystawiono tu około 360 dzieł, najczęściej komponowanych specjalnie dla weneckich oper.

Pod koniec XVIII wieku Wenecja utraciła na znaczeniu, ale nadal uważana była za jedno z trzech włoskich miast (obok Neapolu i Mediolanu) najważniejsze dla opery. Wystawiano tu dzieła najwybitniejszych kompozytorów. Tutaj premiery miały opery m.in. Giuseppe Verdiego. W XX wieku właśnie w Wenecji wystawiono jedyną operę Igora Strawinskiego „Żywot rozpustnika”.

Miejscowości partnerskie:  •  Brugia, Belgia (do 1971 r.)  •  Dubrownik, Chorwacja (2012)  •  Erywań, Armenia (2011)  •  Locarno, Szwajcaria  •  Petersburg, Rosja (2012)  • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina (1994)  •  Stambuł, Turcja (2007)  •  Suzhou, Chiny (1980)  •  Tallinn, Estonia (1980)

Miejscowości, z którymi podpisano umowę o współpracy:  •  Miami, Stany Zjednoczone (2020)  •  Norymberga, Niemcy (1999)  •  Qingdao, Chiny (2001)  •  Saloniki, Grecja (2003)

 Ponadto miasto od 2001 r. współpracuje z Ministerstwem Spraw Zagranicznych Włoch, a od 2000 roku z KEDKE w ramach wdrażania projektów z dziedziny turystyki, ze szczególnym uwzględnieniem konserwacji i ochrony dziedzictwa artystycznego i architektonicznego.

PORTRAIT with HISTORY Venice

  Venice, a city in Italy, is the capital of the Veneto region, which is in the north-east of the country. The population of the 'Comune di Venezia', which is Venice, its lagoon and its mainland is 271,367. It has an area of 412 km². The population of Venice itself is decreasing ant a rapid rate and is now under 55,000 locals.

Venice is built on 118 small islands that are separated by 150 canals and connected by small bridges.They can also navigate across the city on boats, both rowing boats and motor boats. The most famous Venetian type of boat is called a gondola. Venice’s old architecture and its canals make it a popular tourist destination. The most famous sights are the Rialto Bridge, St Mark's Basilica and the Doge's Palace. It is important to remember that Venice is much more than few landmarks and that we owe the city a lot: from words to objects or services of our daily life.[3] Its lifestyle and culture are unique in the world and it can get confusing at first.

  “…I visited Venice many times, and it always made a huge impression on me. The longest and most interesting stay was in the summer of 1995, connected with the 46th Venice Art Biennale, which ran from June 11 to October 15, 1995. Poland was represented by Roman Opałka — an outstanding figure of conceptual art — with the exhibition ‘OPAŁKA 1965/1–∞’, fitting into the theme ‘Identity and Alterity.’

A few days earlier, I visited Roman Opałka— https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-roman-opałka — at his home in Bazérac in the south of France, near Bordeaux. We had been friends for many years. It was with Roman Opałka that I drove from the south of France to Venice in his car. I remember that he even exceeded 250 km per hour…”  — Czesław Czapliński.

   There are several problems in Venice, but it is still the most popular tourist attraction in northeast Italy. Venice now has about as many beds for visitors as for inhabitants: about 49,000 each. Every year the city sinks a few millimeters because the ground is made from mud. Eventually, the city might be completely underwater, but that would take decades. Because of this, the Italian government is building the MOSE Project, a state-of-the-art defense against the sea-water flooding, that will safely protect Venice indefinitely.

The city was founded by people from the greater Veneto region as a refuge from the Barbarian invasions, when the Western Roman Empire fell. During the Middle Ages, Venice slowly grew to become an important commercial city. Around the year 1000 AD the Republic of Venice started to create an empire in the eastern Mediterranean Sea. It lasted until 1797, when it was annexed by Napoleon's France. It then changed hands a few times, becoming a part of Austria two times, before becoming part of Italy during the Italian unification. Venice deeply influenced the Venetian, Istrian and Dalmatian coasts for one thousand years.

Venice started to lose population after its conquest by Napoleon, but with the unification of Italy the city returned to be an important city. It is one of the most visited places on Earth by tourists from all around the globe.

The 150 canals in the city, which add up to an overall length of 45 kilometers. The Grand Canal is the main canal in the city, with on its own having a length of 3 kilometers. it has a width at most of 70 meters and at least 30 meters. there are 3 major bends in the Grand Canal.

The Rialto Bridge is a bridge that spans the Grand Canal. It is located on the third bend of the Grand Canal. There was once a high ground which was named "Rivo Alto", which means "High Shore" or "High Bank." the name Rialto is derived from this, and it is its own island in the center of Venice.

Several markets moved to Rialto, and to make way for this, a pontoon bridge (boat bridge) was built in 1181. Increased foot traffic meant that a real bridge was required, so in 1255 a wooden bridge was built. It had two ramps that met at a centre, that was movable to let boats and ships pass by.

  The wooden bridge needed constant fixing. In 1310, it was partially burnt during a revolt. In 1444, it collapsed under the weight of a horde of people rushing to see the wedding of Marquis of Ferrara. It collapsed again in 1524.

The idea of building the bridge in stone was discussed from 1503 onwards, and several designs were considered in the next decades. Some famous people who gave designs were Jacopo Sansovino, Palladio, and Vignola, but all designs included features of Classical Architecture, which was judged inappropriate for the placing.

Antonio da Ponte submitted a design, and it was judged suitable to build. It is a single span stone bridge, similar to the wooden bridges, as it has two ramps that lead to a center. The ramps carry rows of shops. It is now today an architectural icon, however, back when it was built, people considered it audacious.

There are many methods of transport. One is the vaporetto, a water bus. Taxi boats can also be used to move around the city and its lagoon. The Grand Canal is long and can be crossed only on a few bridges. A simple way to cross it is to take one of the traghetti (ferries).

Usually, the warmest month is July and the coolest month is January. The maximum average precipitation occurs in November. The season of the acqua alta, high waters, are generally November to February. During the acqua alta season, the city can be partially flooded for a couple of hours on certain days.

Venice has crafts, culture, and tradition. Common handmade goods include Murano glass jewels and masks. Mass tourism, however, has led to many shops selling low-quality souvenirs. Social enterprises have arisen to sell certified authentic Venetian goods.