PORTRET z HISTORIĄ Prof. Vera von Wiren - Garczynski

Prof. Vera von Wiren - Garczynski (ur. 6 lipca 1930 w Nowym Sadzie (Jugosławia) – zm. 3 sierpnia 2013 w Glen Cove NY).

Urodziła się w Nowym Sadzie w Jugosławii i podczas II wojny światowej, po inwazji nazistów na ten kraj, została umieszczona w nazistowskim obozie internowania. Po wyzwoleniu przez wojska amerykańskie poznała Stanleya Garczyńskiego, polskiego oficera, który również został uwolniony przez Amerykanów po uwięzieniu w nazistowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz. Pobrali się w Monachium, gdzie urodziła się ich córka Maria.

Jako bardzo młoda panna młoda wraz z mężem, matką Heleną oraz niemowlęciem wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych przez Ellis Island. Wkrótce potem urodziła jeszcze dwoje dzieci: Barbarę i Waldemara. Zanim uzyskała doktorat, pracowała jako modelka dla Olega Cassiniego, uczyła tańca w Arthur Murray oraz pełniła funkcję tłumaczki podczas wizyty Nikity Chruszczowa w Nowym Jorku. Udzielała również korepetycji z języka rosyjskiego Van Cliburnowi w Carnegie Hall przed jego nagrodzonym występem w Moskwie w 1959 roku.

W 1961 roku, po ukończeniu Brooklyn College i w trakcie studiów magisterskich, urodziła syna Roberta. Wkrótce potem uzyskała tytuł magistra na Uniwersytecie Columbia oraz stopień doktora w zakresie studiów nad obszarem rosyjskim na Uniwersytecie Nowojorskim (NYU). Wykładała język rosyjski i literaturę na City University of New York (CUNY) oraz była profesorem wizytującym w School for International Affairs na Uniwersytecie Columbia.

Profesor von Wiren-Garczynski, która mówiła w siedmiu językach, była osobą niezwykle energiczną i kochała podróże. Z wielkim zaangażowaniem działała na rzecz dobrych relacji między jej przybraną ojczyzną, Stanami Zjednoczonymi, a krajami słowiańskimi, z którymi łączyło ją dziedzictwo kulturowe. Na początku lat 80. XX wieku, w czasie ruchu „Solidarność”, przekazywała wiadomości między Białym Domem a Lechem Wałęsą w Polsce, a na początku lat 90. spotkała się w Moskwie z prezydentem Borysem Jelcynem. W 1998 roku udała się do Rosji na zaproszenie burmistrza Petersburga, aby uczestniczyć w pogrzebie ostatniego cara Rosji i jego rodziny. Jej dziadek, admirał Robert Wiren, był pierwszą ofiarą rewolucji bolszewickiej w Kronsztadzie.

„…Współpracowaliśmy przy wielu artystycznych projektach z Vera von Wiren - Garczynski. Komunikacja była znakomita, gdyż posługiwała się wieloma językami. Spotykaliśmy się wielokrotnie w Nowym Jorku, na zdjęcia umówiłem się z nią we wrześniu 1982 r., powstała seria unikalnych zdjęć. Z pozowaniem nie było problemu, gdyż okazało się, że w młodości pracowała jako modelka…” – Czesław Czapliński.

Była często zapraszana na prezydenckie lunche w Białym Domu podczas administracji Ronalda Reagana oraz starszego George’a Busha, a później przez Hillary Clinton w celu omówienia podróży Pierwszej Damy do Europy Środkowej. W połowie lat 80. wygłosiła wykład w World Affairs Council w San Francisco na temat relacji radziecko-amerykańskich. W 1990 roku została 33. członkinią prestiżowego Międzynarodowego Klubu Prasy Kobiet, znanego jako „33 Kobiety i Jeden Mężczyzna”.

Pełniła funkcję przewodniczącej Wspólnoty Pamięci Komitetu Obchodów II Wojny Światowej Departamentu Obrony USA. Była członkinią Komitetu Holocaustu hrabstwa Nassau oraz delegatką AIMAV — organizacji afiliowanej przy UNESCO. Pełniła funkcję doradczyni kulturalnej Pulaski Police Association w Nowym Jorku i w 1979 roku otrzymała nagrodę Obywatela Roku. W 1986 roku została uhonorowana Kongresowym Medalem Honorowym Ellis Island za wkład w dziedzictwo narodowe, w setną rocznicę odsłonięcia Statuy Wolności.

Była założycielką i prezesem Slavic American Cultural Association i przez ponad dwadzieścia lat, wspólnie z dyrektorem wykonawczym SACA Paulem Wiśniewskim, organizowała Słowiańskie Festiwale Tańca w Morgan Park w Glen Cove. Wraz z panem Wiśniewskim prowadziła Marsz Solidarności pod sowiecką placówkę przy Dosoris Lane w Glen Cove. Organizowała również programy kulturalne dla niesłyszących dzieci w Milneck na Long Island. Przez ponad dwadzieścia lat przygotowywała wystawy kultury Europy Wschodniej, w tym prowadziła warsztaty zdobienia pisanek w bibliotece w Glen Cove.

Profesor Vera była aktywną działaczką na rzecz ochrony zwierząt oraz wsparcia dla niepełnosprawnych weteranów wojennych. Pozostawiła po sobie dwie córki: prawniczki Marię Lawcewicz i Barbarę Wierbicki, a także troje wnucząt z linii syna Roberta: Maximiliana, Alexandrę i Katherine Garczynski.

Profesor Vera von Wiren-Garczynski zmarła nagle w Glen Cove w stanie Nowy Jork w sobotę, 3 sierpnia 2013 roku, po dwóch rozległych udarach.

PORTRAIT with HISTORY Prof. Vera von Wiren – Garczynski

  Prof. Vera von Wiren-Garczynski  (born July 6, 1930, in Novi Sad, Yugoslavia – died August 3, 2013, in Glen Cove, NY).

She was born in Novi Sad, Yugoslavia, and during World War II, following the Nazi invasion of the country, she was placed in a Nazi internment camp. After being liberated by American forces, she met Stanley Garczyński, a Polish officer who had also been freed by the Americans after imprisonment in the Nazi concentration camp Auschwitz. They were married in Munich, where their daughter Maria was born.

As a very young bride, she emigrated to the United States with her husband, her mother Helena, and her infant child, arriving via Ellis Island. Soon afterward she gave birth to two more children, Barbara and Waldemar. Before earning her doctorate, she worked as a model for Oleg Cassini, taught dance at Arthur Murray, and served as a translator during Nikita Khrushchev’s visit to New York. She also tutored Van Cliburn in the Russian language at Carnegie Hall prior to his award-winning performance in Moscow in 1959.

In 1961, after graduating from Brooklyn College and while pursuing her master’s studies, she gave birth to her son Robert. Shortly thereafter, she earned a master’s degree from Columbia University and a PhD in Russian Area Studies from New York University (NYU). She taught Russian language and literature at the City University of New York (CUNY) and served as a visiting professor at Columbia University’s School of International Affairs.

Professor von Wiren-Garczynski, who spoke seven languages, was an exceptionally energetic person and a passionate traveler. She was deeply committed to fostering good relations between her adopted homeland, the United States, and the Slavic countries with which she shared a cultural heritage. In the early 1980s, during the Solidarity movement, she relayed messages between the White House and Lech Wałęsa in Poland, and in the early 1990s she met with President Boris Yeltsin in Moscow. In 1998, she traveled to Russia at the invitation of the mayor of St. Petersburg to attend the funeral of the last Tsar of Russia and his family. Her grandfather, Admiral Robert Wiren, was the first victim of the Bolshevik Revolution in Kronstadt.

“...We collaborated with Vera von Wiren-Garczynski on many artistic projects. Communication was excellent, as she spoke many languages. We met many times in New York; I arranged a photo session with her in September 1982, which resulted in a series of unique photographs. Posing was no problem, as it turned out that she had worked as a model in her youth...” — Czesław Czapliński.

She was frequently invited to presidential luncheons at the White House during the administrations of Ronald Reagan and George H. W. Bush, and later by Hillary Clinton to discuss the First Lady’s travels to Central Europe. In the mid-1980s, she delivered a lecture at the World Affairs Council in San Francisco on Soviet–American relations. In 1990, she became the 33rd member of the prestigious International Women’s Press Club, known as “33 Women and One Man.”

She served as Chair of the Remembrance Community of the U.S. Department of Defense World War II Commemoration Committee. She was a member of the Nassau County Holocaust Committee and a delegate of AIMAV, an organization affiliated with UNESCO. She acted as a cultural advisor to the Pulaski Police Association in New York and received its Citizen of the Year Award in 1979. In 1986, she was honored with the Ellis Island Congressional Medal of Honor for her contribution to the national heritage, on the centennial of the Statue of Liberty.

She was the founder and president of the Slavic American Cultural Association and, for more than twenty years, together with SACA Executive Director Paul Wiśniewski, organized the Slavic Dance Festivals at Morgan Park in Glen Cove. Along with Mr. Wiśniewski, she led the Solidarity March past the Soviet mission on Dosoris Lane in Glen Cove. She also organized cultural programs for deaf children at Milneck on Long Island. For over two

decades, she curated exhibitions of Eastern European culture, including leading traditional Easter egg–decorating (pysanka) workshops at the Glen Cove Library.

Professor Vera was an active advocate for animal welfare and for support of disabled war veterans. She is survived by her two daughters, attorneys Maria Lawcewicz and Barbara Wierbicki, as well as three grandchildren from her son Robert’s family: Maximilian, Alexandra, and Katherine Garczynski.

Professor Vera von Wiren-Garczynski died suddenly in Glen Cove, New York, on Saturday, August 3, 2013, following two massive strokes.