PORTRET z HISTORIĄ Piotr Jarosław Dmochowski

Piotr Jarosław Dmochowski (ur. 27 czerwca 1942 w Warszawie) – polsko-francuski prawnik, marszand, kolekcjoner sztuki, popularyzator twórczości Zdzisława Beksińskiego. Piotr Dmochowski w 1960 zdał maturę. Rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Łódzkim, po czym przeniósł się na Uniwersytet Warszawski. W 1964, po IV roku, wyemigrował do Francji. Ukończył studia w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu oraz na wydziale prawa Uniwersytetu Paryskiego. Pracował jako adwokat przy Sądzie Apelacyjnym w Paryżu oraz docent (maître de conférences) prawa międzynarodowego na Université de Paris X.

W 1976 po raz pierwszy zetknął się z twórczością Zdzisława Beksińskiego w łódzkiej galerii BWA. W 1983 nawiązał kontakt z artystą i wraz z żoną zaczął upowszechniać jego sztukę. W 1984 zawarli umowę „na wyłączność”, na podstawie, której Beksiński miał przez 30 lat dostarczać Dmochowskiemu przynajmniej 12 obrazów rocznie, za które przysługiwał mu ryczałt w wysokości 12 tys. dolarów; nadwyżka zysków była dzielona po połowie. Dmochowski z kolei zobowiązany był przede wszystkim do opieki i transportu dzieł oraz popularyzowania artysty za granicą.

„…W czerwcu 1986 r., kiedy przyleciałem z Nowego Jorku do Warszawy, przyjął mnie u siebie w pracowni Zdzisław Beksiński - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-zdzisław-beksiński . Muszę powiedzieć, że byłem jedną z niewielu osób, któremu się to udało, nie wpuszczał do siebie nikogo. Potem do jego tragicznej śmierci, byłem u niego jeszcze kilka razy i właśnie od Beksińskiego dowiedziałem się o Galerii Dmochowskiego w Paryżu, którą odwiedziłem 13 marca 1991 r. Ostatni raz Dmochowskiego spotkałem w Warszawie 1 września 2025 r….” – Czesław Czapliński.

Dmochowscy, promując Beksińskiego, między innymi opublikowali dwa monograficzne albumy jego prac, wyprodukowali prezentowany na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1986 krótkometrażowy film „W hołdzie Beksińskiemu”, zorganizowali szereg wystaw jego prac w Polsce i innych państwach, stworzyli wirtualne muzeum Beksińskiego oraz obszerne, dostępne on-line archiwum internetowe. W latach 1990–1996 w Paryżu na ulicy Quincampoix prowadzili autorską galerię „Galerie DMOCHOWSKI, musée-galerie de BEKSINSKI”. Ze względu na brak zainteresowania francuskich instytucji, Dmochowscy większość przedsięwzięć finansowali z własnych środków. W efekcie tym czasie dwukrotnie (1985, 1990) niemal zbankrutowali ze względu na przedłużający się brak osób chcących kupić obrazy Beksińskiego. W 1990 od finansowej klęski uratował ich zakup obrazów Beksińskiego za milion dolarów przez grupę przypadkowych Japończyków.

W czasie mojej wizyty w Paryżu w 1991 r. odwiedziłem Dmochowskich w ich paryskiej galerii i powstał artykuł – Czesław Czapliński – który opublikował nowojorski magazyn KARIERA (kwiecień 1993) Galeria Dmochowski w Paryżu:

Piotra Dmochowskiego, adwokata i wykładowcę na Sorbonie oraz jego żonę Anne, modelkę pracującą dla największych na świecie projektantów mody: Yves Saint Laurenta, Nina Ricci – odwiedziłem w ich Galerie Dmochowski przy rue Quincampoix w Paryżu, koło Centrum Pompidou.

Galerie Dmochowski powstała pod koniec 1989 roku, a jej właściciel Piotr Dmochowski w liście przed moim przyjazdem do Paryża pisał: „Zainaugurowaliśmy ją wystawą Beksińskiego. Na przyszłość myślimy podzielić galerię na dwie części.

Na parterze wystawiani będą różni malarze o tendencji wizjonerskiej (obecnie wystawiamy malarza francuskiego Hericot). W tym roku (1990) zamierzamy również wystawiać Starowieyskiego i Szajnę oraz przedstawić wystawę zbiorową pod tytułem „Wizjonerzy: cierpienie, mistycyzm, śmierć”. Zaraz po zakończeniu wystawy Beksińskiego, która przez trzy miesiące zajmowała całość galerii, w jej podziemiach otworzyliśmy stałe Muzeum-Galerię Beksińskiego, w którym od tego czasu wystawiane będą permanentnie tylko jego obrazy. Część z nich przeznaczona będzie na sprzedaż (stąd w tytule słowo „galeria”), a część na zawsze będzie wy- łączona ze sprzedaży (stąd w tytule słowo „muzeum”).

Gwoli wyjaśnienia trzeba tu dodać, że Piotr Dmochowski ze swoją żoną Anną od 1975 r., kiedy po raz pierwszy zobaczyli obrazy Zdzisława Beksińskiego, zostali jego wielbicielami, a w konsekwencji wyłącznymi marszandami.

– Od lat zajmuje się pan twórczością Beksińskiego, jaki ma pan do niego stosunek jako do człowieka?

–Beksiński jest człowiekiem bardzo wnikliwym i skomplikowanym. Razem z żoną mamy do jego malarstwa stosunek emocjonalny i to co robimy, jest bardziej dla jego malarstwa niż dla niego. Jestem przekonany, że jest to geniusz.

–Słyszałem, że ostatnio sprzedał pan kilkadziesiąt obrazów Beksińskiego Japończykom. Tak, 59 obrazów. Japończycy zrobili bardzo dużą wystawę w Osaka i szereg telewizyjnych programów o Beksińskim ukazało się w Japonii.

–Niechętnie sprzedaje pan obrazy Beksińskiego, których ma pan najwięcej na świecie.

–To prawda, mam około 90 obrazów i sprzedaję je tylko wtedy, gdy nie mogę sobie poradzić finansowo. Chcę mieć stałą pulę obrazów, aby robić permanentną wystawę. Marszandami staliśmy się przez przypadek, bo nie o to nam chodziło. Pewien etap lansowania Beksińskiego tego wymagał, gdy zorientowaliśmy się, że robienie wystaw w wypożyczonych galeriach nie przynosi renomy, postanowiliśmy otworzyć naszą galerię.

–Jak francuska krytyka odnosi się do Beksińskiego i tego co pan wystawia?

–Francuzi są wychowani na impresjonistach, w lekkich kolorach do sypialni. Prawie każdy ma jakąś reprodukcję Renoira, tzw. jeleń na rykowisku w Polsce. Lubią nieagresywne malarstwo. Jak pan zobaczy przez szybę, naprzeciwko jest jedna z największych galerii w Paryżu, jej właściciel nigdy nie powiedział mi dzień dobry.

–Niezbyt przychylny stosunek do Polaków znany jest już z czasów Il wojny światowej.

–Dla Francuzów Polacy byli interesujący aby obalić komunizm. Mnóstwo osób mnie pytało, czy Beksiński jest opozycjonistą, solidarnościowcem. Jak mówiłem, że nie, to rozkładali ręce i mówili, że nic nie mogą zrobić.

–Jakie są marzenia państwa Dmochowskich?

–Gdyby nam się w efekcie udało stworzyć muzeum Beksińskiego, które by trwało niezależnie od tego czy mamy pieniądze czy nie, to byłoby znakomicie. To co pan widzi, to dopiero początek.

W 1995 artysta zerwał umowę z Dmochowskimi ze względu na zmianę kursu dolara wobec złotówki (ze 150 zł na 4 zł) po wprowadzeniu w Polsce gospodarki rynkowej. W ramach rekompensaty Beksiński zobowiązany był do wydania Dmochowskim 25 obrazów (według innego źródła – 50). W 1996 ich relacje dodatkowo pogorszyło wydanie przez Dmochowskiego książki „Zmagania o Beksińskiego”. Publikacja opisująca próby spopularyzowania sztuki Beksińskiego we Francji zawierała obszerne fragmenty listów Beksińskiego oraz krytyczne opinie Dmochowskiego na temat jego rodziny. Zofia Beksińska (żona Zdzisława) wymogła na mężu, że nie odezwie się do Dmochowskiego, dopóki ona żyje. Po jej śmierci w 1999 Beksiński zaproponował Dmochowskiemu „wypalenie fajki pokoju”. Następnie do śmierci malarza w 2005 ponownie prowadzili ożywioną korespondencję, a Dmochowscy kupowali obrazy Beksińskiego.

W późniejszych latach Dmochowski dalej aktywnie promował twórczość Beksińskiego. Ze zbiorów Dmochowskich od 2016 w Nowohuckim Centrum Kultury w Krakowie wystawianych jest permanentnie łącznie 250 dzieł artysty (w tym 50 obrazów), zaś od 2021 w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej 25 obrazów.

Postać Piotra Dmochowskiego została sportretowana przez Andrzeja Chyrę w filmie Jana P. Matuszyńskiego „Ostatnia rodzina” z 2016.

Syn profesora biochemii Antoniego Dmochowskiego (1896–1983) oraz pisarki Teresy Dmochowskiej (1902–1977). Żonaty z modelką Anną Dmochowską (ur. 1952).

Odznaczenia i wyróżnienia:

• Medal „Merentibus” przyznany przez prezydenta Częstochowy (2015)

• Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” przyznany przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego (2017)

• Odznaka „Honoris Gratia” przyznany przez prezydenta Krakowa (2021)

Galeria

• Wernisaż wystawy w Paryżu (1985)

• Wernisaż wystawy w Paryżu (1985)

• Zdzisław Beksiński i Piotr Dmochowski (1991)

• Piotr i Anna Dmochowscy oraz Zdzisław Beksiński

• Zdzisław Beksiński i Piotr Dmochowski (2003)

• Piotr Dmochowski (2018)

• Piotr Dmochowski (2022)

Publikacje książkowe

• Dmochowski P. (red.), Beksinski, Anna et Piotr Dmochowski, 1988–1989, (ang. • fr.).

• Dmochowski P., Beksinski: peintures, Visions, Paris: Ramsay, 1991, (fr.).

• Dmochowski P., Zmagania o Beksińskiego, Warszawa: nakł. autora, 1996.

• Dmochowski P., "Soft law" internationale. T. 1, Force contraignante du "Negocium", Warszawa: APD, 2001, (fr.).

• Dmochowski P., "Soft law" internationale. T. 2, Validite juridique et "autorite" politique de l'"instrumentum", Paris: APD, 2001, OCLC ocm51074856 (fr.).

• Dmochowski P., Visions des tenebres: 50 obrazów z kolekcji Anny i Piotra Dmochowskich, Dmochowski Gallery, 2004.

• Dmochowski P., Beksiński Z., Beksiński – Dmochowski: listy 1999–2003, Warszawa: Mawit Druk, 2017.

PORTRAIT with HISTORY Piotr Jarosław Dmochowski

Piotr Jarosław Dmochowski (born June 27, 1942, in Warsaw) is a Polish-French lawyer, art dealer, art collector, and promoter of the work of Zdzisław Beksiński.

Piotr Dmochowski graduated from high school in 1960. He began studying law at the University of Łódź and later transferred to the University of Warsaw. In 1964, after his fourth year, he emigrated to France. He completed his studies at the Paris Institute of Political Studies and at the Faculty of Law of the University of Paris. He worked as a lawyer at the Paris Court of Appeal and as a lecturer (maître de conférences) in international law at Université de Paris X.

In 1976, he first encountered the work of Zdzisław Beksiński at the BWA gallery in Łódź. In 1983, he established contact with the artist and, together with his wife, began promoting his art. In 1984, they signed an exclusive agreement under which Beksiński was to supply Dmochowski with at least 12 paintings per year for 30 years, in exchange for a flat fee of $12,000; any additional profits were to be split equally. Dmochowski, in turn, was responsible primarily for the care, transport, and international promotion of the artist’s work.

“…In June 1986, when I flew from New York to Warsaw, I was received in his studio by Zdzisław Beksiński - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-zdzisław-beksiński . I must say I was one of the few people who managed this—he did not let anyone in. Until his tragic death, I visited him a few more times, and it was from Beksiński that I learned about Dmochowski’s Gallery in Paris, which I visited on March 13, 1991. The last time I met Dmochowski was in Warsaw on September 1, 2025…” – Czesław Czapliński.

While promoting Beksiński, the Dmochowskis published two monographic albums of his works, produced the short film “Homage to Beksiński,” presented at the Cannes Film Festival in 1986, organized numerous exhibitions in Poland and abroad, created a virtual Beksiński museum, and built an extensive online archive. Between 1990 and 1996, they ran their own gallery in Paris on Rue Quincampoix: “Galerie DMOCHOWSKI, musée-galerie de BEKSINSKI.” Due to a lack of interest from French institutions, they financed most of these efforts themselves. As a result, they nearly went bankrupt twice (1985 and 1990) because of the prolonged lack of buyers for Beksiński’s paintings. In 1990, they were saved from financial collapse by the purchase of Beksiński’s works for one million dollars by a group of Japanese buyers.

During my visit to Paris in 1991, I visited the Dmochowskis at their gallery, which resulted in an article published in the New York magazine KARIERA (April 1993), titled “Dmochowski Gallery in Paris”:

I visited Piotr Dmochowski—lawyer and lecturer at the Sorbonne—and his wife Anne, a model working for the world’s leading fashion designers such as Yves Saint Laurent and Nina Ricci, at their Galerie Dmochowski on Rue Quincampoix in Paris, near the Centre Pompidou.

The gallery was established at the end of 1989. In a letter prior to my arrival, Dmochowski wrote: “We inaugurated it with a Beksiński exhibition. In the future, we plan to divide the gallery into two parts. On the ground floor, we will exhibit various visionary painters (currently we are showing the French painter Hericot). This year (1990), we also intend to exhibit Starowieyski and Szajna, and to present a group exhibition titled ‘Visionaries: suffering, mysticism, death.’ After the Beksiński exhibition, which occupied the entire gallery for three months, we opened a permanent Beksiński Museum-Gallery in the basement, where only his works will be displayed. Some will be for sale (hence ‘gallery’), while others will remain permanently unsold (hence ‘museum’).”

It should be noted that Piotr and Anna Dmochowski became admirers of Beksiński in 1975, when they first saw his paintings, and eventually became his exclusive art dealers.

-You have been dealing with Beksiński’s work for years; what is your personal view of him?

-Beksiński is a very perceptive and complex person. My wife and I have an emotional connection to his art; what we do is more for his painting than for him personally. I am convinced he is a genius.

-I heard you recently sold dozens of his paintings to Japanese buyers.

-Yes, 59 paintings. The Japanese organized a major exhibition in Osaka and several television programs about Beksiński were broadcast there.

-You are reluctant to sell his works, despite owning the largest collection.

-That’s true. I have around 90 paintings and sell them only when I face financial difficulties. I want to maintain a core collection for a permanent exhibition. We became art dealers by accident—it was never our goal. At a certain stage of promoting Beksiński, it became necessary. When we realized that exhibitions in rented galleries did not bring recognition, we decided to open our own gallery.

-How does French criticism respond to Beksiński’s work?

-The French are raised on Impressionism—light colors for bedrooms. Almost everyone has a Renoir reproduction. They prefer non-aggressive art. If you look through the window, across the street is one of the largest galleries in Paris—its owner has never even said hello to me. -The lack of sympathy toward Poles dates back to World War II.

-For the French, Poles were interesting mainly in the context of overthrowing communism. Many asked me whether Beksiński was an opposition activist. When I said no, they shrugged and said they couldn’t help.

-What are your dreams?

-If we could create a Beksiński museum that would endure regardless of our financial situation, that would be wonderful. What you see now is only the beginning.

In 1995, Beksiński terminated the agreement due to changes in the dollar exchange rate after Poland introduced a market economy. As compensation, he agreed to provide Dmochowski with 25 paintings (according to another source—50). In 1996, their relationship worsened further after the publication of Dmochowski’s book Struggles for Beksiński, which included excerpts from Beksiński’s letters and critical opinions about his family. Beksiński’s wife, Zofia, insisted that he cease contact with Dmochowski during her lifetime. After her death in 1999, Beksiński proposed reconciliation. Until his death in 2005, they resumed correspondence, and the Dmochowskis continued purchasing his works.

In later years, Dmochowski remained active in promoting Beksiński’s art. Since 2016, 250 works from the Dmochowski collection have been permanently exhibited at the Nowa Huta Cultural Centre in Kraków, and since 2021, 25 paintings at the Archdiocese Museum in Warsaw.

Piotr Dmochowski was portrayed by Andrzej Chyra in Jan P. Matuszyński’s 2016 film The Last Family.

He is the son of biochemistry professor Antoni Dmochowski (1896–1983) and writer Teresa Dmochowska (1902–1977). He is married to model Anna Dmochowska (born 1952).

Awards and distinctions:

• “Merentibus” Medal awarded by the Mayor of Częstochowa (2015)

• “Meritorious for Polish Culture” honorary badge (2017)

• “Honoris Gratia” badge awarded by the Mayor of Kraków (2021)

Gallery (selected events):

• Exhibition opening in Paris (1985)

• Exhibition opening in Paris (1985)

• Zdzisław Beksiński and Piotr Dmochowski (1991)

• Piotr and Anna Dmochowski with Zdzisław Beksiński

• Zdzisław Beksiński and Piotr Dmochowski (2003)

• Piotr Dmochowski (2018)

• Piotr Dmochowski (2022)

Publications:

• Dmochowski P. (ed.), Beksinski, Anna and Piotr Dmochowski, 1988–1989 (Eng./Fr.)

• Dmochowski P., Beksinski: Paintings, Visions, Paris: Ramsay, 1991 (Fr.)

• Dmochowski P., Struggles for Beksiński, Warsaw, 1996

• Dmochowski P., International Soft Law, Vol. 1, Warsaw, 2001 (Fr.)

• Dmochowski P., International Soft Law, Vol. 2, Paris, 2001 (Fr.)

• Dmochowski P., Visions of Darkness: 50 Paintings from the Anna and Piotr Dmochowski Collection, 2004

• Dmochowski P., Beksiński Z., Beksiński–Dmochowski: Letters 1999–2003, Warsaw, 2017.