PORTRET z HISTORIĄ Bijan Pakzad

Bijan Pakzad (/biːˌʒæn ˈpɑːkzɑːd/ bee-ZHAN PAHK-zahd; pers. بیژن پاکزاد, wymawiane [biːˈʒæn pɒːkˈzɒːd]; 4 kwietnia 1940 – 16 kwietnia 2011), powszechnie znany po prostu jako Bijan, był irańskim projektantem mody męskiej oraz twórcą perfum.

Bijan urodził się w Teheranie w Iranie (według różnych źródeł w 1940 lub 1944 roku). Był synem zamożnego biznesmena. Uczęszczał do Institut Le Rosey oraz studiował projektowanie w Szwajcarii i we Włoszech. Jego kariera rozpoczęła się w Iranie, gdzie prowadził butik Pink Panther Boutique w Teheranie.

Po emigracji do Stanów Zjednoczonych w 1973 roku osiedlił się w Los Angeles i w 1976 roku założył swój ekskluzywny butik na Rodeo Drive w Beverly Hills. Początkowo kupił parking, który przekształcił w budynek sklepu. Był przekonany, że jego biznes w Los Angeles odniesie sukces, ponieważ — jak mówił — widział wielu błyskotliwych mężczyzn zarabiających 100 000 dolarów rocznie, ubranych w najbardziej niedorzeczne stroje.

W 1984 roku otworzył drugi sklep przy Piątej Alei i 55. ulicy w Nowym Jorku (zamknięty w 2000 roku). Do 1985 roku twierdził, że ma 15 000 klientów, w tym czterech królów i szesnastu prezydentów. W ciągu pierwszych dziesięciu lat działalności deklarował przychody w wysokości 150 milionów dolarów. Posiadał fabrykę tkanin we Włoszech, w której produkowano jego odzież szytą na miarę. W 1989 roku sklep Bijan w Nowym Jorku został dotknięty dwuletnią renowacją sąsiedniego hotelu St. Regis o wartości 50 milionów dolarów, co doprowadziło do sporu sądowego z jego ówczesnym właścicielem, Sheratonem.

„…26 października 1987 r. odwiedziłem BIJAN w jego ekskluzywnym sklepie z modą Bijan & Co. Inc. na 580 5th Ave. w Nowym Jorku, gdzie zrobiłem dużą serią zdjęć. Czuł się tam jak u siebie, więc dlatego powstały bardzo osobiste zdjęcia…” – Czesław Czapliński.

W 2000 roku Bijan wzbudził kontrowersje, publikując reklamy z nagą, „pulchną” modelką o imieniu Bella. Reklamy zostały odrzucone przez wiele nowojorskich magazynów, zanim zaakceptowała je Tina Brown w magazynie „Talk”. Projektant twierdził, że reklamy były hołdem dla malarzy Petera Paula Rubensa, Henriego Matisse’a i Fernando Botero, których sztuka często przedstawiała kobiety o pełniejszych kształtach. Mówił: „Doceniam piękno wszystkich kobiet”. Po publikacji w „Talk” reklamy zostały zaakceptowane także przez inne czasopisma, które wcześniej je odrzuciły.

W 1996 roku wprowadził na rynek zapach sygnowany nazwiskiem Michaela Jordana. Według działu Calendar gazety Los Angeles Times z 2001 roku biznes perfum i mody Bijan przyniósł szacunkowo 3,2 miliarda dolarów sprzedaży na całym świecie. W listopadzie 1997 roku dwóch dyrektorów firmy Bijan zostało okradzionych w Londynie z biżuterii wartej 3 miliony dolarów w bardzo skomplikowanym napadzie.

14 kwietnia 2011 roku Bijan doznał udaru i został przewieziony do szpitala Cedars-Sinai Medical Center w Los Angeles. Przeszedł operację mózgu, ale nigdy nie odzyskał przytomności i zmarł dwa dni później, 16 kwietnia 2011 roku o godzinie 8:05. Dokumenty publiczne wskazują, że miał 71 lat. W sierpniu 2016 roku jego butik na Rodeo Drive został sprzedany firmie LVMH za 122 miliony dolarów. W 2020 roku butik przeniesiono na drugą stronę ulicy.

Bijan specjalizował się w ekskluzywnej modzie wysokiej klasy. Nigdy nie organizował pokazów mody, aby prezentować swoje kolekcje. Jego nowojorski sklep był swego rodzaju ciekawostką, ponieważ działał wyłącznie na zaproszenie, aby odstraszyć — jak to określał — „niewyrafinowanych ludzi”. Powiedział kiedyś: „Nie chcę zabrzmieć snobistycznie, ale mam władzę, mam kontakty z tymi wszystkimi ludźmi, mam domy na całym świecie — wszystko, czego można chcieć jako 45-letni mężczyzna. Sam jestem multimilionerem”. Jednym z jego sloganów reklamowych było: „Najdroższa odzież męska na świecie”.

Zaprojektował również pistolet Colt kalibru .38 z elementami z 24-karatowego złota (częściowo) o wartości około 10 000 dolarów („Powiedzcie mi teraz, czy coś takiego kupiłby morderca?”) oraz linię odzieży kuloodpornej wprowadzoną po próbie zamachu na Ronalda Reagana w 1981 roku (sprzedawczyni twierdziła, że Bijan był pierwszym projektantem mody tworzącym odzież kuloodporną). W 2010 roku zaprojektował limitowaną edycję coupé Rolls-Royce o wartości 1 miliona dolarów.

Jego perfumy, zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet, są znane z charakterystycznego okrągłego flakonu ze szklanym pierścieniem i wewnętrzną przegrodą. Gdy butelka jest do połowy pełna, zapach wypełnia dwie oddzielne komory, sprawiając wrażenie, jakby przeczył prawu grawitacji, według którego ciecz dąży do wyrównania poziomu. Jeden z tych flakonów znajduje się w stałej kolekcji Smithsonian Institution.

Wśród swoich klientów Bijan wymieniał pięciu prezydentów Stanów Zjednoczonych — obu George’ów Bushów, Baracka Obamę, Ronalda Reagana i Billa Clintona — a także polityków takich jak Tony Blair, Władimir Putin, Najib Razak, Nechirvan Barzani, Farah Pahlavi i Mohammad Reza Pahlavi. Ubierał również innych projektantów mody (m.in. Oscara de la Rentę, Toma Forda i Giorgia Armaniego), aktorów takich jak Tom Cruise i Anthony Hopkins oraz piłkarzy Micka McCarthy’ego i Liama Brady’ego. Twierdził, że utrzymywał bardzo wyjątkowe relacje z klientami, co pomagało mu najlepiej dopasować ich styl. Każdy zakup był uzupełniony notatnikiem z instrukcjami, jak najlepiej nosić dany strój.

Bijan był żonaty dwukrotnie. Jego pierwszą żoną przez osiemnaście lat była Sigi Pakzad, Szwajcarka niemieckiego pochodzenia, którą poznał w Europie w latach 60.; mieli jedną córkę, Danielę Pakzad. Jego drugą żoną była irlandzko-japońska projektantka wnętrz i modelka Tracy Hayakawa; pobrali się w 1986 roku i rozwiedli w 1995. Mieli dwoje dzieci: Alexandrę i Nicolasa.

Był właścicielem garażu mieszczącego 23 luksusowe, indywidualnie modyfikowane samochody.

Bijan jest szczególnie kojarzony z Bijan Bugatti Veyron 16.4 — spersonalizowanym modelem Veyrona stworzonym we współpracy z Bugatti, wyróżniającym się charakterystycznym żółtym kolorem projektanta. Samochód ten był powszechnie uznawany za symboliczny element krajobrazu Beverly Hills.

Po śmierci Bijana Bugatti, wraz z innymi jego niestandardowymi pojazdami, takimi jak Rolls-Royce Phantom Drophead Coupé, stało zaparkowane przed butikiem Bijan na Rodeo Drive w Beverly Hills, rzekomo w miejscu, w którym pozostawił je po raz ostatni przed śmiercią. Samochód został zdewastowany w lipcu 2011 roku, gdy lokalny bezdomny wybił szybę po stronie pasażera. Sprawca został wkrótce zatrzymany przez policję Beverly Hills, a pojazd szybko naprawiono. Na początku 2017 roku Veyron został sprzedany klientowi w Dubaju, a następnie odsprzedany kolejnemu kolekcjonerowi w tym samym mieście.

         PORTRAIT with HISTORY Bijan Pakzad

  Bijan Pakzad (/biːˌʒæn ˈpɑːkzɑːd/ bee-ZHAN PAHK-zahd; Persian: بیژن پاکزاد, pronounced [biːˈʒæn pɒːkˈzɒːd]; 4 April 1940 – 16 April 2011), generally known mononymously as Bijan, was an Iranian designer of menswear and fragrances.

Bijan was born in Tehran, Iran in either 1940 or 1944. He was the son of a wealthy businessman. He attended Institut Le Rosey, and studied design in Switzerland and Italy. Bijan's career began in Iran with the Pink Panther Boutique in Tehran.

Upon immigrating to the United States in 1973, Bijan settled in Los Angeles and established his exclusive boutique on Rodeo Drive in Beverly Hills in 1976. He had initially purchased a parking lot that he turned into a building store, and was confident his business in L.A. would take off because "I saw brilliant men earning $100,000 a year dressed in the most ridiculous clothes".

 In 1984, he opened a second store on Fifth Avenue and 55th Street in New York (which closed in 2000). By 1985, he had claimed 15,000 customers, including four kings and sixteen presidents. In his first ten years of business, he claimed a $150 million revenue. He owned a textile factory in Italy, where he manufactured his custom-made clothing In 1989, the Bijan NY store was hit by the 2-year, $50-million renovation of the adjacent St. Regis Hotel, and launched litigation against its then-owner, Sheraton.

“…On October 26, 1987, I visited BIJAN at his exclusive fashion store, Bijan & Co. Inc., at 580 Fifth Avenue in New York, where I took a large series of photographs. He felt completely at home there, which is why the photographs that emerged were very personal…” – Czesław Czapliński.

In 2000, Bijan generated controversy when he published advertisements featuring a nude "rotund model named Bella", which were rejected by many New York magazines before being accepted by Tina Brown's Talk. He said the ads were an homage to painters Peter Paul Rubens, Henri Matisse, and Fernando Botero, whose art has featured full-figured women, and said "I embrace the beauty of all women". Once they were published in Talk, the ads were accepted by several of the publications that had previously rejected them.

He launched the Michael Jordan fragrance in 1996. According to the 2001 Los Angeles Times Calendar Section, the Bijan Perfume and Fashion Business has brought in an estimated $3.2 billion in sales worldwide. In November 1997, two executives of Bijan were robbed of $3 million worth of jewelry in London in a very elaborate heist.

On April 14, 2011, Bijan suffered a stroke and was rushed to Cedars-Sinai Medical Center in Los Angeles. He had brain surgery, but never recovered and died two days later on April 16, 2011 at 8:05 am. Public records indicate he was 71. Bijan's boutique on Rodeo Drive was sold to LVMH for US$122 million in August 2016. The boutique moved across the street in 2020.

Bijan specialized in exclusive high-fashion designs. He never held a fashion show to exhibit his creations. His New York Times store was a curiosity in the city as it was by appointment only, to ward off the "untasty people." He once said "I do not want to sound snobby, but I have power, I have connections with all those people, I have homes all over the world, all you want for a 45-year-old man. I am a multimillionaire myself." One of his advertising slogan was "The costliest men's wear in the world". He designed a $10,000, 24-karat (parts), .38 caliber Colt automatic pistol ("Now you tell me, is this something a murderer would buy?") and a line of bulletproof clothing launched after the attempted assassination of Ronald Reagan in 1981 (a saleswoman claimed Bijan was the first fashion designer to make bullet resistant clothing). In 2010, he designed a limited edition Rolls-Royce coupé with a price tag of $1 million.

Bijan's fragrances for both men and women are known for their distinctive circular glass flacon with an open center and a dividing web. When half full, the fragrance fills two separate chambers, seemingly defying the law of gravity that liquid seeks its own level. One of these perfume bottles is featured in the permanent exhibit of the Smithsonian Institution.

 Among his clients, Bijan claimed to count five U.S. presidents – both George H. W. Bush and his son, Barack Obama, Ronald Reagan, and Bill Clinton – as well as politicians such as Tony Blair, Vladimir Putin, Najib Razak, Nechirvan Barzani, Farah Pahlavi and Mohammad Reza Pahlavi. He also dressed other fashion designers such as Oscar de la Renta, Tom Ford, and Giorgio Armani, actors such as Tom Cruise and Anthony Hopkins, and professional footballers including Mick McCarthy and Liam Brady. He claimed to foster very special relationships with his customers, a key quality to know how to dress them best. Each purchase came with a notebook detailing how to wear it best.

Bijan was married twice. His first wife of eighteen years was Sigi Pakzad a Swiss-German whom he met while living in Europe in the 1960s; they had one daughter, Daniela Pakzad. His second wife was Irish-Japanese interior designer and model Tracy Hayakawa; they married in 1986 and divorced in 1995. They had two children together: Alexandra and Nicolas.

  He was the owner of a 23-car garage filled with luxury custom-made vehicles.

Bijan is most associated with the Bijan Bugatti Veyron 16.4, a custom-made Veyron. Created as a collaboration between Bijan and Bugatti, the Bijan Bugatti Veyron prominently features Bijan's signature yellow. The vehicle is generally regarded as a Beverly Hills landmark.

Since Bijan's death, the Bugatti, along with various other custom vehicles Bijan owned, such as his Rolls-Royce Phantom Drophead Coupé, has been parked outside the Bijan boutique on Rodeo Drive in Beverly Hills, purportedly the last place he left it before his death.

The Bugatti was vandalized in July 2011, when a local transient broke the passenger-side window. The vandal was arrested by Beverly Hills Police Department officers shortly afterwards. The vehicle was soon repaired. In early 2017, the Veyron was sold to a client in Dubai. The new owner has since sold it to another collector in Dubai.