PORTRET z HISTORIĄ Baron Robert Rothschild

„…Czas na kupno jest wtedy, gdy na ulicach leje się krew — nawet jeśli jest to twoja własna krew…” — Baron Rothschild.

         Baron Robert Rothschild (16 grudnia 1911 – 3 grudnia 1998) był belgijskim dyplomatą. Brał udział w opracowaniu Traktatu Rzymskiego z 1957 roku, który stał się podstawą utworzenia Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) w 1958 roku.

Rothschild urodził się 16 grudnia 1911 roku w Brukseli. Był synem Bernharda Rothschilda (1884–1964) i Marianne Elisabeth Rothschild (z domu Rijnveld), a jego bratem był Marcel Rothschild. Jego ojciec, przedsiębiorca pochodzenia niemiecko-żydowskiego, wywodził się od Mojżesza Amschela Bauera z Frankfurtu nad Menem, którego syn Mayer Amschel Rothschild, wraz ze swoimi pięcioma synami, zapoczątkował dynastię bankierską Rothschildów. Jego dziadkami ze strony ojca byli Sybille Rothschild (z domu Stiel) oraz David Rothschild.

Studiował na Université libre de Bruxelles w Brukseli.

Ojciec Rothschilda był przyjacielem Paula Spaaka, którego syn, Paul-Henri Spaak, został w 1936 roku ministrem spraw zagranicznych Belgii. Robert zdał egzamin do służby dyplomatycznej w 1936 roku, a w kwietniu 1937 roku dołączył do prywatnego gabinetu Paula-Henriego Spaaka.

Jako oficer rezerwy armii belgijskiej w chwili wybuchu II wojny światowej Robert Rothschild powrócił do swojego pułku, natomiast jego brat Marcel rozpoczął służbę w Brygadzie Piron. W maju 1940 roku Robert został wzięty do niewoli przez Niemców i osadzony w zamku Colditz jako jeniec wojenny. W 1941 roku został odesłany z powrotem do Brukseli i zwolniony.

Z pomocą organizacji podziemnych oraz Special Operations Executive zdołał uciec do Francji Vichy. Uzyskał wizę wyjazdową od francuskiego urzędnika sprzyjającego Belgii i udał się do neutralnej Hiszpanii. Następnie dotarł do Londynu, gdzie dołączył do belgijskiego rządu na uchodźstwie Huberta Pierlota, który skierował go do placówki dyplomatycznej w Lizbonie (Portugalia). Lizbona była wówczas pełna szpiegów — wszyscy znali wzajemnie swoją tożsamość. Jadali lunch w tych samych restauracjach, przyglądając się sobie nawzajem znad kart dań.

Robert pozostawał w Lizbonie do 1944 roku, kiedy to – na własną prośbę – został wysłany do Chin. Został pierwszym sekretarzem w ambasadzie Belgii w Czungkingu (Chongqing), siedzibie rządu Czang Kaj-szeka. W okresie japońskiej okupacji nastąpiło chwilowe zawieszenie walk w chińskiej wojnie domowej. Komuniści Mao Zedonga mieli nawet swojego przedstawiciela w Czungkingu – Zhou Enlaia, którego Robert darzył sympatią.

Po kapitulacji Japonii poleciał do Szanghaju, gdzie w 1946 roku został mianowany konsulem generalnym. Chińska wojna domowa ponownie wybuchła i w 1949 roku komuniści wkroczyli do Szanghaju. Pod naciskiem Francji, która liczyła na ochronę swoich interesów w Indochinach, Belgia odmówiła uznania Chińskiej Republiki Ludowej przez następnych 20 lat. Rothschild uważał to za błąd polityczny i żałował niezrozumienia rywalizacji między komunizmem sowieckim a chińskim.

Na początku 1950 roku opuścił Szanghaj i udał się do Waszyngtonu, gdzie objął stanowisko drugiego radcy w ambasadzie Belgii. Był to okres wojny koreańskiej i intensywnej rozbudowy NATO. Po dwóch latach w Waszyngtonie Robert został przeniesiony do Paryża jako belgijski przedstawiciel w Radzie NATO.

W 1954 roku Rothschild został mianowany szefem gabinetu Paula-Henriego Spaaka w belgijskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Przez kolejne dwa lata współpracował ze Spaakiem oraz Jeanem-Charles’em Snoy et d’Oppuersem nad Traktatem Rzymskim, który doprowadził do utworzenia Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, aż do jego ostatecznego podpisania w 1957 roku. Krótko przed podpisaniem traktatu Rothschild stał obok Spaaka, spoglądając na Forum Romanum w Rzymie, gdy Spaak powiedział:„Myślę, że odbudowaliśmy Cesarstwo Rzymskie bez oddania ani jednego strzału”.

Po szczycie w Paryżu w 1960 roku, pomiędzy Nikitą Chruszczowem a Dwightem D. Eisenhowerem, Robert miał dołączyć do belgijskiej delegacji przy NATO. Jednak z powodu kryzysu związanego z samolotem szpiegowskim Lockheed U-2 konferencja zakończyła się fiaskiem, a Rothschild został wysłany do Konga Belgijskiego jako zastępca gubernatora. Przybył do Leopoldville (dzisiejszej Kinszasy) dwa dni po buncie żandarmerii, podsycanym przez panafrykańskiego przywódcę ruchu niepodległościowego Konga, Patrice’a Lumumbę.

Po uzyskaniu niepodległości przez Kongo w 1960 roku najbogatsza z sześciu prowincji – Katanga – ogłosiła secesję 11 lipca, a Belgowie zdecydowali się przenieść do Elisabethville (obecnie Lubumbashi) w Katandze. Podczas pobytu w Katandze Rothschild musiał bardzo ostrożnie lawirować pomiędzy Moïse’em Tshombem,prawicowym przywódcą Katangi, który zabiegał o belgijskie poparcie dla niepodległości Katangi, a rządem Belgii, niechętnym do jego udzielenia.

Po dwóch latach jako ambasador w Szwajcarii, gdzie w 1966 roku był przewodniczącym komitetu wykonawczego Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), został mianowany ambasadorem w Paryżu. Był blisko związany z francuskim urzędnikiem państwowym Jeanem Monnetem, jednym z ojców założycieli Unii Europejskiej. W 1973 roku objął stanowisko ambasadora w Londynie, które pełnił do 1976 roku, po czym pozostał w Londynie aż do końca życia.

“…Baron Guy de Rothschild spotkałem w maju 1985 roku w Nowym Jorku, kiedy wyszła jego książka „The Whims of Fortune”. Pamiętnik opisuje uprzywilejowane dzieciństwo w Château de Ferrières, służbę w armii francuskiej, ucieczkę przed nazistami podczas II wojny światowej, działalność w Wolnych Siłach Francuskich generała de Gaulle’a oraz późniejszą karierę polegającą na odbudowie i prowadzeniu rodzinnych interesów bankowych w realiach nacjonalizacji i zmian politycznych we Francji…” – Czesław Czapliński.

         W 1937 roku Rothschild poślubił Renée Marcelle Mattman. Małżeństwo to zakończyło się rozwodem w 1967 roku. Następnie, 24 maja 1978 roku, ożenił się z Mary Hollond (z domu Plunkett-Ernle-Erle-Drax, 1925–2017), byłą żoną Roberta Gustafa Percy’ego Hollonda (syna generała majora Spencera Edmunda Hollonda) oraz córką admirała Sir Reginalda Plunketta-Ernle-Erle-Draxa.

Rothschild zmarł w Londynie 3 grudnia 1998 roku.

Odznaczenia: Wielka Brytania: Komandor Orderu Świętego Michała i Świętego Jerzego (KCMG, 1963); Belgia: Wielki Oficer Orderu Leopolda.

„…Jeśli chcesz, zdradzę ci mój sekret. Jest nim to: nigdy nie kupuję na samym dnie i zawsze sprzedaję zbyt wcześnie…”— Baron Rothschild.

PORTRAIT with HISTORY Baron Robert Rothschild

  “…The time to buy is when there's blood in the streets, even if the blood is your own…” ― Baron Rothschild.

Baron Robert Rothschild (16 December 1911 – 3 December 1998) was a Belgian diplomat. He helped to draft the Treaty of Rome of 1957, the foundation of the European Economic Community (EEC) in 1958.

Rothschild was born on 16 December 1911, in Brussels. He was the son of Bernhard Rothschild (1884–1964) and Marianne Elisabeth (née Rijnveld) Rothschild and his brother was Marcel Rothschild. His father, a businessman of German-Jewish descent, descended from Moses Amschel Bauer, of Frankfurt am Main, whose son Mayer Amschel Rothschild, together with his five sons, founded the Rothschild banking dynasty. His paternal grandparents were Sybille (née Stiel) Rothschild and David Rothschild.

He attended the Université libre de Bruxelles in Brussels.

Rothschild's father was a friend of Paul Spaak, whose son, Paul-Henri Spaak, became Foreign Minister of Belgium in 1936. Robert passed the diplomatic service examination in 1936, and joined the private office of Paul-Henri Spaak in April 1937.

As an officer in the Belgian Army reserve on the outbreak of World War II, Robert Rothschild returned to his regiment and his brother Marcel started his service at the Brigade Piron. In May 1940, he was captured by the Germans and sent to Colditz Castle as a Prisoner of war. In 1941, he was sent back to Brussels and released. With the help of underground organizations and the Special Operations Executive, he escaped to Vichy France. He obtained an exit visa from a pro-Belgian French official and travelled to neutral Spain. He made his way to London to join the Belgian government in exile of Hubert Pierlot, which posted him to the diplomatic legation in Lisbon (Portugal). Lisbon was crawling with spies, all of whom knew one another's identity. They lunched at the same restaurants, peering at one another over their menus.

Robert remained in Lisbon until 1944, when he was sent, at his request to China. He became first secretary at the Belgian embassy in Chungking, the headquarters of Chiang Kai-shek's government. During the Japanese occupation, there was a lull in the Chinese Civil War. The Communists of Mao Zedong even had an envoy in Chungking in the person of Zhou Enlai, whom he grew to like.

After the Japanese surrender, he flew to Shanghai, where, in 1946, he was appointed consul general. The Chinese civil war revived and in 1949 the Communists entered Shanghai. Under pressure from the French, who hoped to protect their interests in Indochina, Belgium declined to recognise the People's Republic of China for the next 20 years. He considered this a political mistake and regretted the failure to comprehend the rivalry between Soviet and Chinese Communism.

In early 1950, he left Shanghai for Washington, D.C. as second counsellor at the Belgian embassy. It was the time of the Korean War and the build-up of NATO and after two years in Washington, Robert went to Paris as a Belgian representative on the council of NATO.

In 1954, Rothschild was appointed chef de cabinet of Paul-Henri Spaak at the Belgian foreign ministry. For the next two years, he worked together with Spaak and Jean Charles Snoy et d'Oppuers on the Treaty of Rome (which brought about the creation of the European Economic Community) before the final signing of the treaty in 1957. Shortly before the treaty was signed, Rothschild was standing beside Spaak gazing over the Forum Romanum in Rome, when Spaak said "I think that we have re-established the Roman Empire without a single shot being fired."

Robert was due to join the Belgian delegation at NATO after the summit conference in Paris in 1960, between Nikita Khrushchev and Dwight D. Eisenhower. But, because of the Lockheed U-2 spy plane crisis, the conference was a failure and, so, Rothschild was sent to the Belgian Congo as number two to the governor. He arrived in Leopoldville (now Kinshasa) two days after the rebellion by the constabulary, egged on by the Pan-Africanist Congolese independence leader, Patrice Lumumba. After the independence of the Congo from Belgium in 1960, Katanga, the richest of the six provinces of the Belgian Congo seceded on 11 July, and the Belgians decided to move to Elisabethville (now Lubumbashi) in Katanga. While in Katanga, Rothschild had to steer his way delicately between Moise Tshombe the Rightist Katangan leader, who wanted Belgian support for the independence of the State of Katanga and Belgium, which was reluctant to grant it.

After two years as ambassador to Switzerland, where in 1966, he was president of the executive committee of the General Agreement on Tariffs and Trade, he went as ambassador to Paris. He was close to the French civil servant Jean Monnet, one of the founding fathers of the European Union. In 1973, he was appointed ambassador in London, where he remained until 1976, and then lived in London for the rest of his life.

  “I met Baron Guy de Rothschild in May 1985 in New York, when his book The Whims of Fortune was published. The memoir describes his privileged childhood at the Château de Ferrières, his service in the French army, his escape from the Nazis during World War II, his involvement in General Charles de Gaulle’s Free French Forces, and his later career devoted to rebuilding and managing the family’s banking interests amid nationalization and political change in France.”— Czesław Czapliński.

In 1937, Rothschild was married to Renée Marcelle Mattman. They divorced in 1967 and he married Mary (née Plunkett-Ernle-Erle-Drax) Hollond (1925–2017), former wife of Robert Gustaf Percy Hollond (a son of Maj.-Gen. Spencer Edmund Hollond), and daughter of Admiral Sir Reginald Plunkett-Ernle-Erle-Drax, on 24 May 1978.

Rothschild died in London on 3 December 1998.

Honours:  United Kingdom: Knight Commander of the Order of St Michael and St George (1963); Belgium: Grand Officer, Order of Leopold.

“…I will tell you my secret if you wish. It is this: I never buy at the bottom and I always sell too soon…” ― Baron Rothschild.