PORTRET z HISTORIĄ Julia Pirotte-Sokolska

“Lubie fotografować ludzi, szczególnie młodych ludzi – dzieci. Lubię smutek, jest bardziej fotogeniczny niż radość” – Julia Pirotte.

Julia Pirotte-Sokolska, z domu Gina Diament (ur. 20 sierpnia 1908 w Końskowoli, zm. 25 lipca 2000 w Warszawie) – polska fotografka i fotoreporterka narodowości żydowskiej. Sławę przyniosły jej prace wykonane w Marsylii podczas II wojny światowej dokumentujące francuski ruch oporu oraz fotografie skutków pogromu kieleckiego w 1946.

Urodziła się w ubogiej rodzinie żydowskiej jako córka Borucha Diamenta i Sury Szejnfeld. Gdy miała 6 lat, zmarła jej matka. W wieku 18 lat trafiła na 4 lata do więzienia jako członek Komunistycznej Partii Polski. W 1934 miała wyjechać do Francji do swojej siostry Mindli, ale choroba zatrzymała ją w Belgii, gdzie poślubiła brukselskiego lewicowego działacza Jeana Pirotte'a i rozpoczęła kurs dziennikarstwa i fotografii. W dniu wybuchu wojny, 1 września 1939 przeprowadzała reportaż na Litwie, Łotwie i Estonii.

W maju 1940, po ataku III Rzeszy na Belgię i deportacji męża, przeniosła się na południe Francji. Tam wraz z młodszą siostrą Mindlą Marią (1911-1944) odegrały aktywną rolę w żydowskich i francuskich grupach ruchu oporu. W Marsylii rozpoczęła pracę w charakterze fotoreporterki magazynu „Dimanche Illustré”, będąc jednocześnie kurierką broni, fałszywych dokumentów i publikacji podziemnych. Pełniąca podobną rolę Mindla została aresztowana, a następnie przewieziona do więzienia we Wrocławiu i ścięta gilotyną 24 sierpnia 1944. W pracy zawodowej Julia koncentrowała się na dokumentowaniu życia we Francji pod rządami władz Vichy. Jednocześnie jako członkini francs-tireurs dokumentowała działania maquis w lecie 1944 i wyzwolenie Marsylii.

Po wojnie powróciła do Polski i została fotoreporterką „Żołnierza Polskiego”, dla którego wykonała m.in. dokumentację fotograficzną skutków pogromu kieleckiego z 4 lipca 1946 oraz odbudowy Warszawy. Negatywy trzech filmów z Kielc zostały skonfiskowane przez UB. Wzięła również udział w Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu w 1948, wykonując serię zdjęć ich uczestników, m.in. Pabla Picassa, Irène Joliot-Curie i Dominique Desanti.

W 1957 odwiedziła Izrael. W 1958 poznała i poślubiła ekonomistę Jefima Sokolskiego (1904–1974), który 21 lat spędził w gułagu. Fala antysemityzmu po wydarzeniach marcowych zmusiła ją do zaprzestania działalności zawodowej.

W późniejszych latach regularnie wyjeżdżała do Belgii, Francji i Stanów Zjednoczonych, gdzie w 1984 nowojorski International Center of Photography zorganizował wystawę jej prac.

  „…W lipcu 1984 r. spotkałem i fotografowałem w ICP w Nowym Jorku Julię Pirotte. Muszę powiedzieć, że to było niezwykłe spotkanie, jak zachowywała się w czasie tej niezwykłej uroczystości, gdzie był również Lucas Sammaras - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-lucas-samaras   …” – Czesław Czapliński

W 2008 kilka jej prac pojawiło się w Zachęcie na wystawie Dokumentalistki. W 2016 ukazała się powieść Mai Wolny Czarne liście, której Pirotte jest jedną z głównych bohaterek.

Julia Pirotte pochowana jest wraz z mężem Jefimem Sokolskim na Powązkach Wojskowych w Warszawie w kwaterze C33.

PORTRAIT with HISTORY Julia Pirotte-Sokolska

  “I like photographing people, especially young people – children. I like sadness; it is more photogenic than joy.” - Julia Pirotte-Sokolska.

Julia Pirotte-Sokolska, née Gina Diament (born August 20, 1908, in Końskowola; died July 25, 2000, in Warsaw) was a Polish photographer and photojournalist of Jewish origin. She gained fame for her work created in Marseille during World War II, documenting the French Resistance, as well as for her photographs of the aftermath of the Kielce pogrom in 1946.

She was born into a poor Jewish family as the daughter of Boruch Diament and Sura Szejnfeld. When she was six years old, her mother died. At the age of 18, she was imprisoned for four years as a member of the Communist Party of Poland. In 1934, she was supposed to travel to France to join her sister Mindla, but illness stopped her in Belgium, where she married a Brussels-based leftist activist, Jean Pirotte, and began studying journalism and photography. On the day World War II broke out, September 1, 1939, she was reporting in Lithuania, Latvia, and Estonia.

In May 1940, after the Third Reich attacked Belgium and her husband was deported, she moved to southern France. There, together with her younger sister Mindla Maria (1911–1944), she played an active role in Jewish and French resistance groups. In Marseille, she began working as a photojournalist for the magazine “Dimanche Illustré,” while simultaneously serving as a courier transporting weapons, forged documents, and underground publications. Mindla, who performed a similar role, was arrested, transferred to a prison in Wrocław, and executed by guillotine on August 24, 1944. In her professional work, Julia focused on documenting life in France under the Vichy regime. At the same time, as a member of the francs-tireurs, she documented the activities of the maquis in the summer of 1944 and the liberation of Marseille.

After the war, she returned to Poland and became a photojournalist for “Żołnierz Polski,” for which she produced, among other things, photographic documentation of the aftermath of the Kielce pogrom of July 4, 1946, as well as the reconstruction of Warsaw. The negatives of three films from Kielce were confiscated by the secret police (UB). She also took part in the World Congress of Intellectuals in Defense of Peace in Wrocław in 1948, creating a series of photographs of its participants, including Pablo Picasso, Irène Joliot-Curie, and Dominique Desanti.

In 1957, she visited Israel. In 1958, she met and married the economist Jefim Sokolski (1904–1974), who had spent 21 years in the Gulag. The wave of antisemitism following the March 1968 events forced her to cease her professional activity.

In later years, she regularly traveled to Belgium, France, and the United States, where in 1984 the International Center of Photography in New York organized an exhibition of her work.

“…In July 1984, I met and photographed Julia Pirotte at ICP in New York. I must say it was an extraordinary meeting—how she conducted herself during this remarkable event, where Lucas Samaras was also present - https://www.czczaplinski.com/post/portret-z-historią-lucas-samaras   …” – Czesław Czapliński.

In 2008, several of her works were shown at Zachęta during the exhibition Documentalistki. In 2016, the novel Black Leaves by Maja Wolny was published, in which Pirotte is one of the main characters.

Julia Pirotte is buried together with her husband, Jefim Sokolski, at the Powązki Military Cemetery in Warsaw, in section C33.